SYLLABUS PRZEDMIOTU: PRAWO KONSTYTUCYJNE



Tematyka kursu prawa konstytucyjnego

1. Przedmiot, charakter i źródła prawa konstytucyjnego

  • Pojęcie prawa konstytucyjnego.
  • Pozycja prawa konstytucyjnego w systemie prawa.
  • Źródła prawa konstytucyjnego.
  • Umowa międzynarodowa jako źródło prawa w Polsce.

2. Nauka o konstytucji

  • Pojęcie konstytucji.
  • Podziały konstytucji.
  • Szczególna treść konstytucji.
  • Szczególna forma konstytucji.
  • Szczególna moc konstytucji.
  • Gwarancje szczególnej mocy konstytucji.
  • Tryb uchwalania ustaw o zmianie Konstytucji RP.
  • Władza ustrojodawcza.
  • Funkcje konstytucji.
  • Struktura konstytucji (rola wstępów).
  • Stosowanie konstytucji (zasada konstytucjonalizmu – art. 8).

3. Podstawowe zasady ustrojowe Rzeczypospolitej Polskiej.

  • Zasada państwa republikańskiego.
  • Zasada państwa demokratycznego.
  • Zasada państwa prawnego.
  • Zasada podziału władz.
  • Zasada społeczeństwa obywatelskiego.
  • Zasada państwa sprawiedliwości społecznej.
  • Zasada państwa unitarnego, regionalnego i federalnego.
  • Zasada decentralizacji władzy publicznej i samorządu terytorialnego.
  • Zasada samorządu zawodowego.
  • Zasada społecznej gospodarki rynkowej.
  • Zasada pomocniczości (subsydiarności).
  • Zasada bezstronności państwa w sprawach religijnych, światopoglądowych i filozoficznych.
  • Zasada neutralności politycznej sił zbrojnych oraz cywilnej i demokratycznej kontroli nad siłami zbrojnymi.
  • Zasada jednego języka urzędowego – języka polskiego i jego ochrona.
  • Zasada konstytucyjnego określenia godła, barw, hymnu i ich ochrony prawnej.
  • Zasada konstytucyjnego ustanowienia Warszawy jako stolicy Rzeczypospolitej polskiej.
  • Zasada konstytucyjnych gwarancji podstawowych praw i wolności człowieka i obywatela.

4. Pojęcie suwerenności

  • Pojęcie suwerenności w prawie konstytucyjnym.
  • Podmiot suwerenności.
  • Ewolucja podmiotu suwerenności - Monarchia: absolutna, konstytucyjna, parlamentarna (charakterystyka). Republika demokratyczna.
  • Interpretacje zasady suwerenności narodu (ludu).
  • Formy realizacji zasady suwerenności.
  • Zasada suwerenności w Konstytucji RP.


5. Prawa jednostki (prawa człowieka)

5.1. Zagadnienia ogólne.

  • Indywidualistyczne i uniwersalistyczne koncepcje praw człowieka.
  • Prawno-naturalne i pozytywistyczne koncepcje praw człowieka.
  • Generacje praw jednostki.
  • Pojęcie prawa jednostki.
  • Pojęcie wolności jednostki.
  • Prawo a wolność jednostki.
  • Problem klasyfikacji praw jednostki.
  • Pojęcie obowiązku obywatelskiego.
  • Spór o prawa socjalne.
  • Systemy regulacji wolności jednostki.
  • Granice praw jednostki i możliwości ich ograniczenia w świetle Konstytucji RP i konwencji międzynarodowych.
  • Zagadnienie gwarancji praw jednostki.

5.2. Zasada równości

  • Zasada równości wobec prawa i równości praw.
  • Zasada równości a zasada sprawiedliwości społecznej.
  • Granice możliwości różnicowania obywateli w orzecznictwie TK.

5.3. Regulacja wybranych praw jednostki w Polsce.

  • Wolności i prawa polityczne w Konstytucji RP.
  • Wolności osobiste jednostki w Konstytucji RP.
  • Wolności i prawa gospodarcze społeczne i kulturalne w Konstytucji RP.
  • Podstawowe obowiązki obywateli RP

Wolność zrzeszania się - pojęcie i historia.

  • Formy zrzeszeń.
  • Granice wolności zrzeszania się w prawie o stowarzyszeniach i ustawie o partiach politycznych.
  • Zakres podmiotowy wolności zrzeszania się w prawie o stowarzyszeniach i ustawie o partiach politycznych.
  • Definicja stowarzyszenia i partii politycznej w prawie polskim.
  • Tworzenie stowarzyszeń.
  • Tworzenie partii politycznych.
  • Uprawnienia organów państwowych wobec stowarzyszeń i partii politycznych.
  • Delegalizacja stowarzyszeń i partii politycznych.
  • Zasady finansowania partii politycznych.
  • Pojęcie instytucjonalizacji partii politycznych.

Wolność pokojowych zgromadzeń - pojęcie.

  • Zakres obowiązywania ustawy prawo o zgromadzeniach.
  • Definicja zgromadzenia.
  • Organizowanie zgromadzeń.
  • Uprawnienia organów państwowych wobec zgromadzeń.
  • Granice wolności zgromadzeń.

Wolność słowa - pojęcie.

  • Zakres obowiązywania ustawy prawo prasowe.
  • Tworzenie wydawnictw prasowych.
  • Wydawanie druków periodycznych.
  • Tworzenie stacji radiowych i telewizyjnych.
  • Granice wolności słowa wg ustawy prawo prasowe i ustawy o radiofonii i telewizji.
  • Prawo prasy do informacji.
  • Krytyka prasowa.
  • Prasa a proces karny.
  • Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji.

System powiązania i rozdziału Kościoła i Państwa.

  • Model państwa świeckiego w polskim prawie wyznaniowym.
  • System źródeł polskiego prawa wyznaniowego.
  • Wolność sumienia i wyznania - pojęcie.
  • Granice wolności sumienia i wyznania w polskim prawie wyznaniowym.
  • Tworzenie kościołów i związków wyznaniowych w Polsce.
  • Podstawowe prawa kościołów i związków wyznaniowych w Polsce.
  • Uprawnienia organów państwowych wobec kościołów i związków wyznaniowych.
  • Organizacje religijne.
  • Związki wyznaniowe a nauczanie religii i prowadzenie placówek oświatowych.


6. Formy realizacji władzy w państwie demokratycznym

6.1. Demokracja bezpośrednia i jej formy.

  • Formy demokracji bezpośredniej.
  • Inicjatywa ludowa i jej rodzaje.
  • Inicjatywa ludowa w Polsce.
  • Referendum i jego rodzaje.
  • Czy referendum jest instytucją demokratyczną?
  • Rodzaje referendum w Polsce.

6.2 Demokracja pośrednia i jej rodzaje.

  • Mandat przedstawicielski.
  • Pojęcie mandatu przedstawicielskiego.
  • Rodzaje mandatu przedstawicielskiego.
  • Mandat przedstawicielski w Polsce.
  • Utrata mandatu przedstawicielskiego w Polsce.
  • Prawa Posła i Senatora.
  • Obowiązki Posła i Senatora.

6.3.Prawo wyborcze.

  • Pojęcie przymiotników wyborczych.
  • Zasada powszechności wyborów i jej gwarancje.
  • Zasada równości wyborów i jej gwarancje.
  • Zasada bezpośredniości wyborów.
  • Zasada tajności głosowania i jej gwarancje.
  • Zasada proporcjonalności wyborów.
  • Pojęcie systemu wyborczego.
  • System d’ Hondta.
  • System Sainte-Lague' a.
  • System najwyższej reszty.
  • System większości bezwzględnej.
  • System większości względnej.
  • System wyborczy a system partyjny.
  • Zgłaszanie kandydatów na posłów i senatorów w Polsce.
  • Podział mandatów w okręgach wyborczych w wyborach do Sejmu.
  • Podział mandatów między listy ogólnopolskie w wyborach do Sejmu.
  • System wyborów do Senatu
  • System wyborów prezydenckich w Polsce.
  • Systemy powoływania prezydenta w zachodniej demokracji i ich wpływ na pozycję głowy państwa.
  • Kontrola ważności wyborów- modele.
  • Kontrola ważności wyborów parlamentarnych w Polsce.
  • Środki ochrony praworządności w procedurze wyborczej.


7. Zasady organizacji aparatu państwowego

  • Zasada podziału władzy.
  • Zasada podziału władzy w Konstytucji RP.
  • Zasada jedności władzy.

8. Systemy rządowe

  • Pojęcie „systemu rządowego” i założenia determinujące te systemy.
  • Systemy rządowe realizujące zasadę trójpodziału władzy.
  • System prezydencki.
  • Pozycja i kompetencje Prezydenta i Kongresu w Stanach Zjednoczonych.
  • System dyrektorialny.
  • System parlamentarno-gabinetowy.
  • Proces i przejawy racjonalizacji parlamentaryzmu w państwie współczesnym (ze szczególnym uwzględnieniem Francji i RFN).
  • Systemy partyjne. Wpływ systemu partyjnego na funkcjonowanie systemu parlamentarno- gabinetowego.
  • System kanclerski.
  • Pozycja kanclerza w RFN.
  • System arbitrażu głowy państwa (system parlamentarno-prezydencki).
  • Pozycja Prezydenta we Francji.
  • Systemy rządowe realizujące zasadę jedności władzy.
  • System rządów zgromadzenia (posiłkowo: konstytucja jakobińska 1793 roku, ustrój Szwajcarii).
  • System konsularny (cezaryzm demokratyczny).

9. Pozycja i struktura parlamentu

  • Przejawy dwuizbowości w państwie współczesnym.
  • Ogólna rola Sejmu RP.
  • Skrócenie kadencji parlamentu w Polsce.
  • Organy Sejmu i Senatu.
  • Marszałek Sejmu i Senatu.
  • Prezydium Sejmu i Prezydium Senatu - porównanie ich pozycji i uprawnień.
  • Konwent Seniorów w Sejmie i w Senacie- porównanie ich pozycji i uprawnień.
  • System komisji parlamentarnych w Sejmie.
  • System komisji parlamentarnych w Senacie.
  • Kompetencje komisji.
  • System sesyjny i system permanencji prac parlamentarnych.
  • Zasady organizacji prac Sejmu i Senatu.

10. Funkcje parlamentu

  • Funkcje parlamentu.
  • Uprawnienia Sejmu w zakresie ustrojodawstwa.
  • Funkcja ustawodawcza Sejmu.
  • Pojęcie ustawy.
  • Zakres przedmiotowy ustawy.
  • Tryb ustawodawczy w Polsce - rodzaje.
  • Tryb uchwalania budżetu i wynikające stąd konsekwencje.
  • Zasady polityki finansowej w Konstytucji RP.
  • Inicjatywa ustawodawcza.
  • Instytucja „czytań”.
  • Prawo do zgłaszania poprawek w polskim prawie konstytucyjnym.
  • Kompetencje Senatu w zakresie ustawodawstwa.
  • Kompetencje kreacyjne Senatu.
  • Kompetencje kreacyjne Sejmu.
  • Funkcja kontrolna Sejmu.
  • Interpelacje i zapytania poselskie.
  • Absolutorium i tryb jego uchwalania.
  • Dezyderaty i opinie komisji sejmowych.
  • Kompetencje Zgromadzenia Narodowego.

11. Rząd

  • Pozycja ustrojowa Rady Ministrów.
  • Zadania i kompetencje Rady Ministrów.
  • Pozycja i kompetencje Prezesa Rady Ministrów w Polsce.
  • Problemy działalności prawotwórczej władzy wykonawczej w systemach podziału władzy.
  • Akty normatywne wydawane przez Radę Ministrów w Polsce.
  • Instytucja votum nieufności w Polsce.
  • Powoływanie rządu w Polsce.
  • Struktura naczelnych organów administracji państwowej w Polsce.
  • Skład i struktura Rady Ministrów.
  • Tryb działania RM.
  • Pozycja ministra w prawie polskim..
  • Formy realizacji działań kierowniczo-koordynacyjnych przez rząd RP.


12. Prezydent

  • Charakterystyka konstytucyjnej roli prezydenta RP.
  • Wybór i odpowiedzialność prezydenta RP.
  • Interpretacja art. 126 Konstytucji RP.
  • Prezydent a Sejm i Senat.
  • Prezydent a rząd.
  • Problem podziału zadań i kompetencji między oba człony władzy wykonawczej.
  • Prezydent a władza sądownicza.
  • Kompetencje Prezydenta RP na wypadek stanu zagrożenia państwa.
  • Zastępstwo Prezydenta.
  • Wygaśnięcie mandatu prezydenckiego.
  • Odpowiedzialność prezydenta RP.
  • Zasada kontrasygnaty w Polsce.
  • Ratyfikacja umów międzynarodowych w Polsce.
  • Stany zagrożenia państwa w polskim prawie konstytucyjnym.

13. Gwarancje praworządności

13.1. Trybunał Konstytucyjny.

  • Kontrola konstytucyjności prawa - pojęcie i rodzaje.
  • Czy kontrola konstytucyjności ustaw jest zgodna z zasadą państwa demokratycznego?
  • Amerykański model kontroli konstytucyjności prawa (judicial review).
  • Kelsenowski model kontroli konstytucyjności prawa.
  • Procedury kontroli konstytucyjności prawa w Polsce.
  • Zakres kontroli konstytucyjności prawa przez TK.
  • Etapy postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym.
  • Kontrola konkretna przez TK.
  • Kontrola abstrakcyjna sprawowana przez TK.
  • Prawa sądów powszechnych wobec aktów normatywnych administracji.
  • Moc wiążąca orzeczeń polskiego TK.
  • Pozycja ustrojowa TK.
  • TK a Sejm.
  • Czy TK jest sądem?
  • Funkcje TK.
  • Skarga konstytucyjna.

13.2. Trybunał Stanu.

  • Trybunał Stanu - pozycja ustrojowa.
  • Czy Trybunał Stanu jest sądem?
  • Definicja deliktu konstytucyjnego w Polsce.
  • Pojęcie odpowiedzialności politycznej i odpowiedzialności konstytucyjnej.
  • Przebieg postępowania w sprawie odpowiedzialności konstytucyjnej w Polsce. Zakres podmiotowy i przedmiotowy właściwości TS.
  • Modele organów rozstrzygających w kwestii odpowiedzialności konstytucyjnej.
  • TS a Sejm.

13.3. Rzecznik Praw Obywatelskich.

  • Skandynawski i francusko-angielski model ombudsmana.
  • RPO - pozycja ustrojowa.
  • RPO a Sejm.
  • RPO - środki działania.
  • Przesłanki działania RPO.
  • Funkcje RPO.

13.4. Najwyższa Izba Kontroli.

  • Pozycja ustrojowa NIK.
  • Organizacja NIK.
  • Funkcje NIK.
  • NIK a rząd.
  • NIK a Sejm.
  • Zakres kontroli sprawowanej przez NIK.
  • Środki działania NIK.

14. Władza sadownicza

  • Pojęcie wymiaru sprawiedliwości.
  • Konstytucyjne zasady wymiaru sprawiedliwości.
  • Zasada niezawisłości sędziowskiej i jej gwarancje.
  • Systemy powoływania sędziów-ich zalety i wady.
  • Powoływanie sędziów w Polsce.
  • KRS - skład.
  • KRS- kompetencje.
  • Pozycja ustrojowa i kompetencje SN.
  • Struktura sądownictwa w Polsce.


15. Struktura terytorialna państw współczesnych
15.1. Państwo unitarne. Charakterystyka państwa unitarnego.
15.2. Państwo federacyjne.
Charakterystyka państwa federacyjnego.
15.3. Państwo zregionalizowane.
Charakterystyka państwa zregionalizowanego, przyjmującego autonomię terytorialną.

16. Prawo-konstytucyjne zagadnienia integracji europejskiej

  • Pojecie suwerenności (zewnętrznej).
  • Problem transferu kompetencji na rzecz organów Unii Europejskiej.
  • Reprezentacja państwa w organach Unii Europejskiej.
  • "Deficyt demokratyczny" w Unii Europejskiej.
  • Prawo wspólnotowe w systemie źródeł prawa państw członkowskich.
  • Art. 90 Konstytucji RP.

Problematyka wykładów z prawa konstytucyjnego

  1. Przedmiot prawa konstytucyjnego.
  2. Prawo konstytucyjne jako gałąź nauk prawnych.
  3. Źródła prawa konstytucyjnego:
    • Konstytucja i jej cechy charakterystyczne, sądownictwo konstytucyjne
    • ustawy i akty wykonawcze wobec ustaw
    • regulaminy organów konstytucyjnych
  4. Problem zasad ustrojowych (konstytucyjnych).
  5. Zagadnienie suwerenności jako pierwsza kwestia rozstrzygana przez normy prawa konstytucyjnego (art. 4).
  6. Zasada państwa demokratycznego i zasada reprezentacji (art. 4 ust. 2, art. 104 i 105), dopuszczalność referendum oraz inicjatywy ludowej, zasady prawa wyborczego. Zasada pluralizmu politycznego (art. 11-14).
  7. Zasada państwa prawnego (art. 2), konstytucyjny system źródeł prawa (rozdział III), wymogi co do „moralności” prawa (ustalone w orzecznictwie TK), zasada legalizmu (art. 7), konstytucjonalizmu (art. 8) oraz bezpośredniego stosowania prawa międzynarodowego (art. 9 i art. 91), aspekty strukturalne sprawowania władzy w państwie prawnym (podział kompetencji).
  8. Zasada trójpodziału władzy i równowagi władz (art. 10), ze szczególnym uwzględnieniem wykształconych w konstytucjonalizmie modeli (systemów) rządowych.
  9. Zasada państwa republikańskiego.
  10. Zasada państwa jednolitego (art. 3) – rozważania o federalizmie.
  11. Zasady ustroju społeczno-gospodarczego: państwo jako dobro wspólne (art. 1), urzeczywistnienie zasad sprawiedliwości społecznej jako cel państwa (art. 2), zasada społecznej gospodarki rynkowej (art. 20-23, art. 64), zasada społeczeństwa obywatelskiego, zasada subsydiarności, zasady decentralizacji władzy publicznej i samorządności (art. 16-17), stosunki między państwem a kościołami i związkami wyznaniowymi (art. 25).
  12. Status obywatela i jednostki w państwie polskim:
    • Zasada nienaruszalności i poszanowania godności ludzkiej (wstęp, art. 30)
    • Zasada wolnościowego statusu jednostki (wstęp, art. 5, art. 31)
    • Zasada równości praw (art. 32)
    • System gwarancji (art. 77-80)
    • Możliwości ograniczania wolnościowego statusu jednostki (art. 31 ust. 3)
    • Wolności o charakterze osobistym
    • Wolności o charakterze politycznym
    • Wolność wyrażania poglądów (art. 54) i jej realizacja w ustawodawstwie zwykłym
  13. Zagadnienia parlamentaryzmu:
    • Zasada parlamentarnego systemu rządów (art. 154 ust. 2 i 3, art. 155)
    • Prawo parlamentarne
    • Struktura parlamentu
    • Organizacja i funkcjonowanie (system sesyjny, system permanencji)
    • Funkcje:
      • ustawodawstwo (zakres, tryb ustawodawczy)
      • kontrola (zakres, kompetencje)
    • Stanowisko posła (senatora);
  14. Zasada aktywnej prezydentury (art. 126).
  15. Problematyka głowy państwa:
    • Reprezentant państwa
    • Notariusz państwa
    • Organ „władzy rezerwowej”
    • Organ „władzy neutralnej”
    • Arbiter polityczny
    • Zwierzchnik pozostałych władz
  16. Rządy państwem:
    • Ciała zarządzające (Rada Ministrów, NBP, KRRiT)
    • Powoływanie Rady Ministrów
    • Skład Rady Ministrów
    • Funkcje Rady Ministrów
    • Zasada przywództwa premiera
    • Komitety Rady Ministrów
    • Odpowiedzialność Rady Ministrów
    • NBP
    • KRRiT
    • Komisje wyborcze
  17. Władza sądownicza:
    • Pojęcie wymiaru sprawiedliwości
    • Organizacja sądownictwa w Polsce, uspołecznienie wymiaru sprawiedliwości
    • Niezależność sądów i niezawisłość sędziowska
    • Krajowa Rada Sądownictwa
    • Trybunał Konstytucyjny
    • Trybunał Stanu
  18. Władza kontrolująca:
    • Najwyższa Izba Kontroli
    • Rzecznik Praw Obywatelskich
    • Prokuratura
  19. Prawno-konstytucyjne aspekty integracji europejskiej oraz jej wpływ na zasady ustroju państw członkowskich (suwerenność, demokracja, podział władzy, ochrona praw jednostki).

Problematyka omawiana na ćwiczeniach z prawa konstytucyjnego

  1. Źródła prawa.
  2. Ustawa o wykonywaniu inicjatywy ustawodawczej przez obywateli.
  3. Ustawa o referendum ogólnokrajowym.
  4. Kodeks wyborczy.
  5. Status deputowanych (ustawa o wykonywaniu mandatu posła i senatora, Regulamin Sejmu).
  6. Parlament (Regulamin Sejmu, ustawa o ogłaszaniu aktów normatywnych, ustawa o sejmowej komisji śledczej).
  7. Rada Ministrów (ustawa o Radzie Ministrów, ustawa o działach).
  8. Prezydent.
  9. Trybunał Konstytucyjny (ustawa o Trybunale Konstytucyjnym).
  10. Trybunał Stanu (ustawa o Trybunale Stanu).
  11. Zrzeszenia (ustawa o partiach politycznych, prawo o stowarzyszeniach).
  12. Zgromadzenia (prawo o zgromadzeniach).
  13. Wolność sumienia (ustawa o gwarancjach wolności sumienia i wyznania).
  14. Ustawa o Rzeczniku Praw Obywatelskich.

Zasady uczestnictwa i zaliczania ćwiczeń z prawa konstytucyjnego

  1. Ćwiczenia z prawa konstytucyjnego prowadzone są dla studentów prawa, w grupach uruchamianych na studiach stacjonarnych i studiach niestacjonarnych.
  2. Zapisy do grup ćwiczeniowych i zmiany grup dokonywane są przez studentów w systemie USOS.
  3. Zaliczenie ćwiczeń (co najmniej na ocenę dostateczną) upoważnia do przystąpienia do egzaminu przedterminowego. Zaliczenie ćwiczeń na ocenę dobrą, plus dobrą lub bardzo dobrą zwalnia studenta z obowiązku udzielenia odpowiedzi na wskazane pytanie otwarte na egzaminie. Ze zwolnienia nie korzystają studenci, którzy uzyskali zaliczenie w poprzednim roku akademickim..
  4. Podstawą do zaliczenia ćwiczeń jest obecność, aktywność na zajęciach przy rozwiązywaniu kazusów, przygotowywaniu referatów, omówień, etc., oraz kolokwia zaliczeniowe. O formie zaliczenia decyduje prowadzący ćwiczenia.
  5. Na studiach stacjonarnych dopuszczalne są dwie nieobecności na ćwiczeniach w semestrze (niezależnie od przyczyny). Na studiach niestacjonarnych dopuszczalne są trzy nieobecności na ćwiczeniach w roku akademickim (niezależnie od przyczyny).
  6. Do egzaminu przedterminowego z prawa konstytucyjnego mogą przystąpić jedynie studenci posiadający zaliczenie z ćwiczeń. W terminach sesyjnych zaliczenie nie jest wymagane. Uprawnieni do przystąpienia do egzaminu przedterminowanego są również studenci, którzy uzyskali zaliczenie ćwiczeń w poprzednim roku akademickim.

Wykaz aktów normatywnych obowiązujących do egzaminu

  1. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r.
  2. Ustawa z dnia 24 czerwca 1999 r. o wykonywaniu inicjatywy ustawodawczej przez obywateli.
  3. Ustawa z dnia 14 marca 2003 r. o referendum ogólnokrajowym.
  4. Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. - Kodeks wyborczy.
  5. Ustawa z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora.
  6. Uchwała Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 30 lipca 1992 r. Regulamin Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej.
  7. Ustawa z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych.
  8. Ustawa z dnia 21 stycznia 1999 r. o sejmowej komisji śledczej.
  9. Ustawa z dnia 8 sierpnia 1996 r. o Radzie Ministrów.
  10. Ustawa z dnia 4 września 1997 r. o działach administracji rządowej.
  11. Ustawa z 30 XI 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym, Dz. U. z 2016, poz. 2072
  12. Ustawa z 30 XI 2016 r. o statusie sędziów Trybunału Konstytucyjnego, Dz. U. z 2016, poz. 2073
  13. Ustawa z dnia 26 marca 1982 r. o Trybunale Stanu.
  14. Ustawa z dnia 27 czerwca 1997 r. o partiach politycznych.
  15. Ustawa z dnia 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach.
  16. Ustawa z dnia 24 lipca 2015 r. Prawo o zgromadzeniach.
  17. Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. o gwarancjach wolności sumienia i wyznania.
  18. Ustawa z dnia 15 lipca 1987 r. o Rzeczniku Praw Obywatelskich.
  19. Ustawa z dnia 26 stycznia 1984 r. Prawo prasowe (w zakresie omawianym na wykładzie).
  20. Ustawa z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji (w zakresie omawianym na wykładzie).
  21. Ustawa z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (w zakresie omawianym na wykładzie).

Zasady egzaminu z prawa konstytucyjnego (obowiązują od roku akademickiego 2015/2016)

  1. Egzamin składa się z dwóch części: testowej (30 minut) i opisowej (60 minut). Uzyskanie oceny pozytywnej z egzaminu wymaga uzyskania oceny pozytywnej z obu części. W przypadku uzyskania oceny niedostatecznej z części testowej, nie podlega ocenie odpowiedź z części opisowej, zaś student ma prawo wglądu do części opisowej pracy oraz prawo do uzyskania informacji o jej poziomie i popełnionych błędach. Ocena pozytywna z części testowej uwzględniana jest na egzaminie poprawkowym. Student, który w pierwszym terminie dostanie ocenę pozytywną z części testowej i ocenę negatywną z części opisowej, podczas drugiego terminu egzaminu udziela odpowiedzi wyłącznie na część opisową.
  2. Część testowa składa się z trzydziestu pytań z trzema wariantami odpowiedzi, w tym do piętnastu oznaczonych pytań z więcej niż jedną odpowiedzią prawidłową. Prawidłowa, pełna odpowiedź na pytanie oznacza jeden punkt, skala ocen jest następująca: 16-18 pkt. — dostateczny; 19-20 pkt. — plus dostateczny; 21-24 pkt. — dobry; 25-26 pkt. — plus dobry; 27-30 pkt. — bardzo dobry.
  3. Część opisowa składa się z dwóch pytań otwartych oraz kazus. Każda z trzech odpowiedzi oceniana jest w skali ndst–bdb. Uzyskanie oceny pozytywnej z części opisowej wymaga uzyskania dwóch cząstkowych ocen pozytywnych (z dwóch pytań otwartych lub jednego pytania otwartego i kazusu). Ocena pozytywna z części opisowej wystawiana jest na podstawie średniej arytmetycznej z trzech ocen cząstkowych.
  4. Zaliczenie ćwiczeń na ocenę dobrą, plus dobrą lub bardzo dobrą zwalnia na egzaminie z konieczności rozwiązania wskazanego pytania otwartego. Osoba korzystająca z tego przywileju wpisuje na arkuszu odpowiedzi ocenę z ćwiczeń, ta ocena — po jej weryfikacji przez egzaminatora — jest traktowana następnie jako ocena cząstkowa z danego pytania otwartego. Zwolnienie to jest przywilejem, zatem osoby, które nie chcą z niego skorzystać i nie wpiszą na arkuszu oceny z ćwiczeń, oceniane będą także z uwzględnieniem odpowiedzi udzielonej na dane pytanie otwarte. Zaliczenie ćwiczeń na ocenę co najmniej dobrą w poprzednim roku akademickim uprawnia do podejścia do egzaminu przedterminowego w kolejnym roku akademickim, jednak nie daje zwolnienia z konieczności rozwiązania wskazanego pytania otwartego.
  5. Ocena końcowa z egzaminu wystawiana jest na podstawie średniej arytmetycznej z oceny za część testową i oceny za część opisową. W przypadku gdy średnia w części ułamkowej nie odpowiada wprost ocenie z zakresu dst, +dst, db, +db, bdb, rozstrzyga ocena z części opisowej (przykład: 3 za test i +3 za część opisową daje ocenę końcową plus dostateczny; natomiast +3 za test i 3 za część opisową daje ocenę końcową dostateczny).