MFlorczakWatar

dr hab. Monika Florczak-Wątor, prof. UJ


Monika Florczak-Wątor jest profesorem w Katedrze Prawa Konstytucyjnego UJ. Ukończyła studia prawnicze na Wydziale Prawa i Administracji UJ (2001, dyplom z wyróżnieniem) oraz studia politologiczne ze specjalizacją stosunki międzynarodowe na Wydziale Studiów Międzynarodowych i Politycznych UJ (2002, dyplom z wyróżnieniem). Studiowała również na Wydziale Prawa Katholieke Universiteit Leuven w Belgii (semestr zimowy roku akademickiego 2000-2001). Stopień doktora nauk prawnych otrzymała w 2005 r. na podstawie rozprawy doktorskiej pt. „Rodzaje orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego i ich skutki prawne”. Praca ta zwyciężyła w ogólnopolskim konkursie „Przeglądu Sejmowego” na najlepszą rozprawę doktorską z zakresu prawa konstytucyjnego. Stopień doktora habilitowanego w dziedzinie nauk prawnych został jej nadany uchwałą Rady Wydziału Prawa i Administracji UJ z 23 marca 2015 r. w oparciu o dorobek naukowy i monografię pt. "Horyzontalny wymiar praw konstytucyjnych". W latach 2002-2005 odbyła aplikację sądową zakończoną egzaminem sędziowskim. Jest radcą prawnym i mediatorem, członkiem Okręgowej Izby Radców Prawnych w Krakowie, członkiem zarządu Polskiego Towarzystwa Prawa Konstytucyjnego oraz członkiem European Group of Public Law pełniącej m.in. funkcję rady naukowej European Public Law Organization z siedzibą w Atenach. Jest również członkiem Rady Programowej Archiwum im. Wiktora Osiatyńskiego, członkiem Zespołu Ekspertów Prawnych przy Fundacji Batorego oraz członkiem International Faculty of the European Law and Governance School w Atenach. Od 1 X 2004 r. do 31 III 2017 r. pracowała w Biurze Trybunału Konstytucyjnego - początkowo na stanowisku radcy, później starszego radcy w Zespole Orzecznictwa i Studiów, a następnie na stanowisku asystenta - eksperta w służbie prawnej Trybunału. Jest sekretarzem czasopisma "Przegląd Konstytucyjny" oraz członkiem komitetu redacyjnego czasopisma „Zagadnienia Sądownictwa Konstytucyjnego”. Wielokrotnie prowadziła szkolenia i wykłady dla sędziów, aplikantów adwokackich i komorniczych, a także różnych instytucji publicznych i organizacji pozarządowych. Czterokrotnie otrzymała nagrodę JM Rektora UJ za osiągnięcia w pracy naukowej (2007, 2010, 2015, 2016) oraz czterokrotnie nagrodę JM Rektora UJ za wysoką jakość pracy dydaktycznej przyznawaną w oparciu o wyniki ankiet studenckich (2011, 2012, 2013, 2018). Ponadto w X 2016 r. otrzymała nagrodę JM Rektora UJ indywidualną II stopnia za działalność naukową w 2015 r.

W latach 2013-2015 prof. Monika Florczak-Wątor kierowała międzynarodowym projektem badawczym pt. "The horizontal dimension of the constitutional rights in a comparative perspective" finansowanym ze środków Fundacji na rzecz Nauki Polskiej (grant przyznany w ramach programu POMOST). W projekcie badawczym uczestniczyli naukowcy z Polski, Szwajcarii, Albanii, Grecji i Ukrainy. W latach 2014-2018 realizowała indywidualny projekt badawczy pt. "Obowiązki ochronne państwa w stosunkach horyzontalnych w świetle Konstytucji RP i Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności" (grant przyznany w konkursie OPUS 6). Obecnie kieruje zespołowym projektem badawczym z udziałem naukowców z Polski, Hiszpanii, Włoch i Francji pt. "Specyfika prawotwórstwa sądu konstytucyjnego i jego granice" (grant przyznany w konkursie SONATA BIS 5)Uczestniczy również w realizacji projektu badawczego pt. "Teoria argumentacji a rozumowania prawnicze w konstytucyjnym państwie prawa", którego kierownikiem jest Prof. Andrzej Grabowski.

email: Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.

Professor UJ dr. habil. Monika Florczak-Wątor

    Monika Florczak-Wątor is a professor at the Constitutional Law Department of the Jagiellonian University. She completed legal studies at the Faculty of Law and Administration of the Jagiellonian University (2001, diploma with honours) and studies in political science, specialising in international relations, at the Faculty of International and Political Studies of the Jagiellonian University (2002, diploma with honours). She also studied at the Faculty of Law of Katholieke Universiteit Leuven, Belgium (winter semester of academic year 2000-2001). She was granted the degree of doctor of law (PhD) in 2005 on the basis of doctoral dissertation titled "Types of Judgments of the Polish Constitutional Tribunal and Their Legal Effects". This dissertation was granted the prize for the best doctoral dissertation in the field of constitutional law in the competition of “Przegląd Sejmowy”.

    Prof. M. Florczak-Wątor was granted the degree of doctor habilitated in the discipline of law on 23rd March 2015 on the basis of academic achievements and the monograph titled "Horizontal Dimension of Constitutional Rights". In 2005 she passed the final judge examination. Currently she is an attorney-at-law and a mediator, a member of the Krakow Bar Association of Attorneys-at-Law, a member of the executive board of the Polish Association of Constitutional Law and a member of the European Group of Public Law, one of whose functions is that of a scientific council of European Public Law Organization based in Athens. Furthermore, she is a member of the Programme Council of Wiktor Osiatyński Archive, a member of the Legal Experts Group of the Stefan Batory Foundation, as well as a member of the International Faculty of the European Law and Governance School in Athens. From 1st October 2004 to 31st March 2017 she worked at the Office of the Constitutional Tribunal, initially as an adviser, then a senior adviser in the Case Law and Studies Department, then as an assistant-expert in the Tribunal’s legal service. She is the secretary of "Przegląd Konstytucyjny" [Constitutional Review] journal and a member of the editorial committee of “Zagadnienia Sądownictwa Konstytucyjnego” [Issues of Constitutional Jurisprudence] journal. She delivered numerous training sessions and lectures for judges, trainee advocates, and trainee bailiffs as well as various public institutions and NGOs. She was granted four prizes of the Rector of the Jagiellonian University for academic achievements (2007, 2010, 2015, 2016) and four prizes of the Rector of the Jagiellonian University for the high quality of teaching work (2011, 2012, 2013, 2018).

    In 2013-2015, prof. M. Florczak-Wątor was the principal investigator of an international research project called “The horizontal dimension of the constitutional rights in a comparative perspective”, financed by the Foundation for Polish Science (grant under POMOST programme). Participants of the research project included academics from Poland, Switzerland, Albania, Greece, and Ukraine. The project ended with the publication of three books and several articles in Polish and foreign journals.

    In 2014-2018, she implemented an individual research project financed by the National Science Centre “Protective obligations of the State in horizontal relations in the light of the Polish Constitution and the Convention for the Protection of Human Rights and Fundamental Freedoms" (grant in OPUS 6 competition). The project ended with the publication of a monograph and several articles in Polish and foreign journals.

    Currently, prof. M. Florczak-Wątor is the principal investigator of a team research project implemented with academics from Poland, Spain, Italy, and France “The particularities of the constitutional court’s lawmaking activity and its limits" (grant in SONATA BIS 5 competition). She is also taking part in the implementation of a research project “Theory of argumentation and legal reasoning in a constitutional rule-of-law state".

    Nauczanie:

    • Dogmatyka konstytucyjnych wolności i praw człowieka w Polsce (wykład)
    • Introduction into Polish Constitutional Law and Political System (wykład)
    • Konstytucja w praktyce (warsztaty dla studentów)
    • Przygotowanie i realizacja projektu badawczego (warsztaty dla doktorantów)
    • Seminarium z prawa konstytucyjnego dla studentów IV r
    • Proseminarium z prawa konstytucyjnego dla studentów III r
    • Prawo konstytucyjne (ćwiczenia)
    • Prawo konstytucyjne (zajęcia na kursie przygotowawczy UJ na aplikacje prawnicze)

    Znajomość języków obcych:

    angielski, niemiecki

    Zainteresowania naukowe:

    • Sądownictwo konstytucyjne
    • Horyzontalne działanie praw konstytucyjnych
    • Obowiązki państwa względem jednostki
    • Bezpośrednie stosowanie konstytucji
    • Aksjologia prawa
    • Źródła prawa
    • Obowiązywanie prawa

    PUBLIKACJE NAUKOWE

    Monografie:

    1. Obowiązki ochronne państwa w świetle Konstytucji RP i Europejskiej Konwencji Praw Człowieka, Wydawnictwo Księgarnia Akademicka, Cracow, pp. 291
    2. Applying the Constitution of the Republic of Poland in Horizontal Relations, Jagiellonian University Press, Cracow 2015, pp. 154
    3. Horyzontalny wymiar praw konstytucyjnych, Wydawnictwo UJ, Kraków 2014, ss. 450
    4. Międzynarodowa współpraca Sejmu RP (współautor P. Czarny), Wydawnictwo Sejmowe, Warszawa 2012, ss. 164
    5. Trener akademicki. Prawo konstytucyjne (współautorzy: P. Czarny, S. Kubas), Wydawnictwo Park, Warszawa – Bielsko-Biała, wydanie 1 - 2009, Wydanie 2 - 2010, ss. 160
    6. System konstytucyjny Cypru i Malty (współautor P. Mikuli), Wyd. Sejmowe, Warszawa 2009, ss. 118
    7. „Orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego i ich skutki prawne”, Wyd. Ars boni et aequi, Poznań 2006, ss. 252

    Redakcja naukowa prac zbiorowych:

    1. Sądy i trybunały wobec problemu horyzontalnego działania praw jednostki, Wydawnictwo UJ, Kraków 2015, ss. 148
    2. Oddziaływanie współczesnych konstytucji na stosunki między podmiotami prywatnymi. The Influence of Contemporary Constitutions on Relations between Private Individuals, Wydawnictwo Księgarnia Akademicka, Kraków 2015

    Artykuły w pracach zbiorowych:

    1. Komentarze do art. 4, 5, 6, 37, 60, 63 Konstytucji (w:) M. Safjan L. Bosek, (red.), Komentarz RP. Tom I. Komentarz Art. 1-86, Warszawa 2016, s. 256-301, 909-923, 1404-1420, 1443-1456
    2. Komentarz do wyroku P 4/99 (w:) red. L. Garlicki, M. Derlatka, M. Wiącek, Na straży państwa prawa. Trzydzieści lat orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego, Warszawa 2016, s. 354-378
    3. Hasła: Horyzontalne działanie praw konstytucyjnych, Incydentalna kontrola konstytucyjności prawa, Kognicja Trybunału Konstytucyjnego, Kontrola konstytucyjności celów i działalności partii politycznych, Odroczenie utraty mocy obowiązującej aktu normatywnego, Postanowienie tymczasowe, Prezes Trybunału Konstytucyjnego, Procedura kontroli konstytucyjności prawa, Przywilej korzyści, Rodzaje orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego, Rozstrzyganie przez Trybunał Konstytucyjny sporów kompetencyjnych, Sędzia Trybunału Konstytucyjnego, Skutki orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego, Sygnalizacja luk i uchybień w prawie, Trybunał Konstytucyjny, Wertykalne działanie praw konstytucyjnych, Zgromadzenie Ogólne Sędziów Trybunału Konstytucyjnego (w:) A. Łabno (red.), Wielka Encyklopedia Prawa. Tom VI. Prawo konstytucyjne, Warszawa 2016, s. 97-98, 102-103, 123-124, 145-146, 222-223, 245-246, 285-286, 293-294, 300-301, 322-323, 327-328, 355-356, 360-361, 380-381, 399-400, 419-420, 511-512
    4. Rozstrzyganie kolizji praw konstytucyjnych - teoria a praktyka (w:) Ustroje - tradycja i porównania. Księga Jubileuszowa dedykowana Profesorowi Marianowi Grzybowskiemu, red. P. Mikuli, A. Kulig, J. Karp, G. Kuca, Warszawa 2015, s. 327-335
    5. Względny czy bezwzględny obowiązek stosowania niekonstytucyjnej normy prawnej w okresie odroczenia? (w:) Skutki wyroków Trybunału Konstytucyjnego w sferze stosowania prawa, red. M. Bernatt, J. Królikowski, M. Ziółkowski, Warszawa 2013, s. 113-138
    6. Status konstytucyjny podmiotów prywatnych wykonujących zadania publiczne (w:) 25 lat transformacji ustrojowej w Polsce i w Europie Środkowo-Wschodniej, red. E. Gdulewicz, W. Orłowski, S. Patyra, Lublin 2015, s. 351-360
    7. O "minimum" wyznaczonym przez istotę prawa do zabezpieczenia społecznego w świetle orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego (w:) Państwo demokratyczne, prawne i socjalne, tom II. Studia historyczno-prawne i ustrojowo porównawcze. Księga jubileuszowa dedykowana profesorowi Zbigniewowi Antoniemu Maciągowi, red. M. Grzybowski, B. Naleziński, Kraków 2014, s. 385-396
    8. Tryb rozpatrywania petycji przez Senat w świetle regulaminu izby i dotychczasowej praktyki (w:) Ustroje. Historia i współczesność. Polska - Europa - Ameryka Łacińska. Księga Jubileuszowa dedykowana Profesorowi Jackowi Czajowskiemu, Kraków 2013, s. 514-523
    9. Status sędziego w supranarodowych systemach politycznych. Rada Europy (w:) Status prawny sędziego we wspólczesnych systemach politycznych, red. P. Mikuli, Koszalin - Gdańsk 2013, s. 289-209
    10. Transitional Justice in Poland (w:) red. K. Wojtyczek, The Public Law after 1989 from the Polish Perspective, Wyd. European Public Law Center, Londyn 2012, s. 19-44
    11. Horyzontalny wymiar praw konwencyjnych w porządku prawnym Zjednoczonego Królestwa (w:) Państwo i prawo wobec współczesnych wyzwań. Współczesne ustroje państwowe i rozwój demokracji w Polsce. Księga jubileuszowa Profesora Jerzego Jaskierni, Wyd. A. Marszałek, Toruń 2012, s. 217-230
    12. Stanisław Estreicher (współautor S. Kubas) w: Konstytucjonaliści polscy 1918-2011. Sylwetki uczonych, red. R. Mojak, P. Sarnecki, A. Szmyt, Wyd. Sejmowe, Warszawa 2012, s. 100-118
    13. O pojęciu „ekspektatywy maksymalnie ukształtowanej” (w:) Prawa człowieka – społeczeństwo obywatelskie – państwo demokratyczne. Księga Jubileuszowa Prof. dr hab. Pawła Sarneckiego, red. P. Tuleja, M. Florczak-Wątor, S. Kubas, Wyd. Sejmowe, Warszawa 2010, s. 37-47
    14. Formy odpowiedzialności konstytucyjnej w Republice Cypryjskiej (w:) Formy odpowiedzialności konstytucyjnej w państwach europejskich, red. S. Grabowska, R. Grabowski, Toruń 2010, s. 82-88
    15. Formy odpowiedzialności konstytucyjnej w Republice Malty (w:) Formy odpowiedzialności konstytucyjnej w państwach europejskich, red. S. Grabowska, R. Grabowski, Toruń 2010, s. 192-198
    16. hasła: Kancelaria Sejmu, Kancelaria Senatu, Kancelaria Prezesa Rady Ministrów, komisja senacka, posiedzenia Senatu, posiedzenie jawne Sejmu, posiedzenie tajne Sejmu (w:) Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz encyklopedyczny, red. W. Skrzydło, S. Grabowska, R. Grabowski, Wyd. Oficyna a Wolters Kluwer business, Warszawa 2009
    17. Zasady zmiany Konstytucji Republiki Cypryjskiej (w:) Zasady zmiany konstytucji w państwach europejskich, red. R. Grabowski, S. Grabowska, Warszawa 2008, s. 82-87
    18. Zasady zmiany Konstytucji Republiki Malty (w:) Zasady zmiany konstytucji w państwach europejskich, red. R. Grabowski, S. Grabowska, Warszawa 2008, s. 219-225
    19. Ustrój Republiki Malty (w:) Ustrój Unii Europejskiej i ustroje państw członkowskich, red. P. Sarnecki, wyd. Wolters Kluwer Polska - Oficyna, Warszawa 2007 , s. 276-284
    20. Kilka uwag o pojęciu suwerenności na tle procesu integracji europejskiej (w:) Polska w Unii Europejskiej, red. M. Kruk, J. Wawrzyniak, wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 289-298
    21. Prewencyjna kontrola konstytucyjności ustaw (w:) Konstytucja i sądowe gwarancje jej ochrony, red. P. Tuleja, P. Czarny, wyd. Zakamycze, Kraków 2004, s. 65-95

    Artykuły w czasopismach naukowych:

    1. O skutkach prawnych nieopublikowanego orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego. Rozważania na tle oczekującego na publikację wyroku z 9.03.2016 r. (K 47/15), Przegląd Sądowy nr 10/3016, s. 7-28
    2. O niektórych niedoskonałościach mechanizmu ochrony praw jednostki w postępowaniu przed Trybunałem Konstytucyjnym, Przegląd Prawa Konstytucyjnego nr 5/2016, s. 73-90
    3. Prawo do sądu jako prawo jednostki i jako gwarancja horyzontalnego działania praw i wolności, Przegląd Prawa Konstytucyjnego nr 3/2016, s. 47-66
    4. Skuteczność skargi konstytucyjnej i perspektywy zmiany jej kształtu – refleksje w związku ze zbliżającym się 20-leciem funkcjonowania skargi konstytucyjnej w krajowym porządku prawnym (w:) „IX Seminarium Warszawskie. Dysfunkcje polskiego prawa – jak poprawić system środków prawnych w Polsce?”, Warszawa 2016, s. 83-96
    5. Effectiveness of the Constitutional Complaint and Perspectives of Changing its Sape – Reflections on the Upcoming 20th Anniversary of the Constitutional Complaint in the National Legal System (w:) „IX Warsaw Seminar. Dysfunctions of Polish Law: How to Improve the System of Legal Remedies in Poland?”, Warszawa 2016, s. 247-262
    6. Problem horyzontalnej skuteczności prawa do ochrony danych osobowych w świetle przepisów konstytucyjnych Polski i Szwajcarii (wspólnie z D. Blonski) (w:) Przegląd Sejmowy nr 1/2015, s. 83-105
    7. Regulation of the Horizontal Relations in the Constitution of the Republic of Poland (w:) Vilniaus Universitetas mokslo darbai. Teise, t. 96/2015, s. 249-259
    8. Datenschutz-Grundrecht in Polen (współautor D. Blonski) (w:) Zeitschrift fur Datenrecht und Informationssicherheit "Digma" No. 3/2015, s. 116-122
    9. New Challenges to Democracy. National Report: Poland, European Review of Public Law vol. 95/2015, s. 363-386
    10. Horizontal dimension of Constitutional Social Rights (w:) International Journal of Social Education, Economics and Management Engineering No. 5/2015, s. 1211-1214
    11. VIII Seminarium Badaczy Prawa Konstytucyjnego. Niecodzienne, nowatorskie, oryginalne rozwiązania ustrojowe w państwach współczesnych, Kraków, 18-20 września 2013 r. (sprawozdanie) (w:) Przegląd Prawa Konstytucyjnego nr 1/2014, s. 307-312
    12. Opinia prawna na temat senackiego projektu ustawy o petycjach, Zeszyty Prawnicze BAS nr 2/2014, s. 187-198
    13. Zmiana normatywna jako skutek negatywnego wyroku zakresowego Trybunału Konstytucyjnego, Zagadnienia Sądownictwa Konstytucyjnego nr 2/2013, s.89-108
    14. O potrzebie ustawowego uregulowania trybu rozpatrywania petycji (w:) Zeszyty Prawnicze Biura Analiz Sejmowych Kancelarii Sejmu nr 2/2013, s. 25-43
    15. Kontrola konstytucyjności klauzul generalnych (w:) Przegląd Sejmowy nr 4/2013, s. 49-64
    16. Wątpliwości dotyczące wyjątku od zasady bezpośredniego stosowania Konstytucji RP (w:) Zagadnienia Sądownictwa Konstytucyjnego nr 2/2012, s. 7-21
    17. "Przywilej korzyści" w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego (w:) Przegląd Sejmowy nr 6/2012, s. 29-48
    18. The Dialog of the Judges. National Courts and European Courts: Poland (w:) European Review of Public Law vol. 24_1/2012, s. 381-400
    19. Global Administrative Order: Poland (w:) European Review of Public Law Vol. 23_1/2011, p. 301-322
    20. Status prawny wyborcy niepełnosprawnego (w:) Przegląd Prawa Konstytucyjnego nr 3/2011, s. 109-136
    21. Zmiany w procedurze „Niebieskie Karty” (w:) „es.O.es” Biuletyn Regionalnego Ośrodka Polityki Społecznej w Krakowie nr 4/2011, s. 13-14
    22. Konstytucyjne uregulowania problematyki zastępstwa Prezydenta w Rzeczpospolitej Polskiej i państwach z nią sąsiadujących (w:) Przegląd Prawa Konstytucyjnego nr 2-3/2010, s. 185-207
    23. Pozytywne obowiązki państwa w zakresie ochrony praw konwencyjnych jednostki (w:) Przegląd Naukowy Disputatio, tom XI/2010, s. 311-325
    24. 60. rocznica uchwalenia ustawy zasadniczej RFN (Międzynarodowa Konferencja Naukowa, Kraków, 26-29 XI 2009), Państwo i Prawo nr 7/2010, s. 112-114
    25. Administration without frontiers? European Migration Law. Poland (w:) European Review of Public Law Vol. 21_1/09, p. 313-343
    26. Możliwości kontrolowania przez Trybunał Konstytucyjny swobody ustawodawcy w zakresie realizacji norm programowych, Przegląd Sejmowy nr 4/09, s. 111-127
    27. Wykonywanie orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego przez prawodawcę, Przegląd Legislacyjny nr 1/07, s. 46-62
    28. Trybunał Konstytucyjny a zasada trójpodziału władzy, Jurysta nr 7-8/2004, s. 11-16
    29. Postanowienia sygnalizacyjne Trybunału Konstytucyjnego, Jurysta nr 5/2003 r., s. 19-25;
    30. Skutki prawne odroczenia przez Trybunał Konstytucyjny utraty mocy obowiązującej aktu normatywnego, Przegląd Sejmowy nr 2/2003, s. 45-62

    Glosy:

    1. Glosa do postanowienia SN z 6 września 2012 r., sygn. I CSK 76/2012, Zagadnienia Sądownictwa Konstytucyjnego nr 1/2013, s. 135-142
    2. Glosa do wyroku NSA z 6 lutego 2006 r., sygn. I FSK 439/05, Przegląd Sejmowy nr 1/2011, s. 141-149
    3. Glosa do postanowienia SN z 13 lipca 2005 r., sygn. I CO 6/05, Przegląd Sejmowy nr 6/06, s. 164-174
    4. Glosa do postanowienia NSA z 26 listopada 2004 r., sygn. GPP 1/04, Zeszyty Naukowe Naczelnego Sądu Administracyjnego nr 4-5/2006, s. 182-193
    5. Glosa do orzeczenia ETPCz w sprawie Karhuvaara i Iltalehti przeciwko Finlandii, nr skargi 53678/00, Przegląd Sejmowy nr 6/05, s. 204-210
    6. Glosa do wyroku TK z 13 maja 2003 r., sygn. SK 21/2002, Przegląd Sejmowy nr 6/03, s. 86-94

    Recenzje:

    1. "Kodeks wyborczy. Wstępna ocena", red. K. Skotnicki, Przegląd Prawa Konstytucyjnego nr 4/2011, s. 241-246
    2. “Prawotwórcze znaczenie orzeczeń TK w orzecznictwie NSA, R. Hauser, J. Trzciński, Przegląd Sejmowy nr 3/2009, s. 225-229
    3. „The Debate on the System of Electing the Members of the European Parliament. From a Uniform Procedure to the Common Principle of the Treaties”, G. N. Anastassopoulos, Przegląd Sejmowy nr 2/2004, s. 232-235
    4. „Justice contained. Law and politics in the European Union” L. Conant, Przegląd Sejmowy nr 4/2003, s. 137-140
    5. „Akcesja do Unii Europejskiej a Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. XLIII Ogólnopolska Konferencja Katedr i Zakładów Prawa Konstytucyjnego. Polańczyk, 31 maja-2 czerwca 2001 r.”, Przegląd Sejmowy nr 3/2003, s. 125-126
    6. „The European Union and its order. The legal theory of European integration” red. Z. Bieńkowski, A. Scott (w:) Przegląd Sejmowy nr 6/2002, s. 110-113;
    7. „Spór o suwerenność” red. W.J. Wołpiuk (w:) Przegląd Sejmowy nr 6/2001, s. 115-119