SYLLABUS PRZEDMIOTU: KONSTYTUCYJNE PODSTAWY DZIAŁANIA SĄDÓW



Wykaz zagadnień

1. Przedmiot wykładu

2. Geneza współczesnej pozycji ustrojowej sądów

3. Współczesne modele ustrojowej pozycji sądów

4. Sądy we współczesnym państwie demokratycznym

4.1. Legitymizacja władzy sądowniczej

4.2. Sądy a władza polityczna

4.3. Sądy a prawa człowieka

4.4. Sędzia krajowy jako sędzia międzynarodowy

4.5. Współczesne paradygmaty wykładni prawa a realizacja konstytucyjnych zadań sądów

4.6. Sędzia będący ustami ustawy czy dworkinowski sędzia Herkules – trudne i łatwe przypadki

4.7. Czy podstawowym konstytucyjnym dylematem współczesnego działania sądów jest dylemat Richterstaat statt Rechtsstaat ? Czy prawem jest ustawa czy orzeczenie sądu?

5. Konstytucyjne tradycje polskiej władzy sądowniczej

5.1. Czy istnieje konstytucyjna tradycja I RP i Konstytucji 3 Maja?

5.2. Sądownictwo II – budowa i demontaż konstytucyjnych podstaw

5.3. Konstytucja PRL à rebours

5.4. Spór o władzę sądowniczą w okresie transformacji ustrojowej

6. Pozycja ustrojowa sądów w Konstytucji RP

6.1. Sądy a podział władzy

6.1.1. Zasada podziału i równoważenia władz

6.1.2. Zasada podziału i równoważenia władz a odrębność władzy sądowniczej.

6.1.3. Przedmiotowy zakres działania sądów. Wymiar sprawiedliwości a pojęcie sprawy w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji

6.2. Zasada niezależności sądów i niezawisłości sędziów jako instrumentalne zasady względem prawa do sądu

7. Ustrojowa rola SN i NSA – czy sądy te mają przede wszystkim gwarantować prawidłowe wymierzanie sprawiedliwości w jednostkowych sprawach, czy czuwać nad jednolitością orzecznictwa?

8. Rola KRS, Prezydenta i innych organów państwa w gwarantowaniu niezależności sądów

9. Udział obywateli w sprawowaniu wymiaru sprawiedliwości

10. Gwarancje niezależności sądów i niezawisłości sędziów

10.1. Powoływanie sędziów

10.2. Nadzór judykacyjny i administracyjny nad sądami

10.3. Odpowiedzialność prawna sędziów

10.4. Ustawowe instytucje gwarantujące i konkretyzujące konstytucyjne zasady – pusp, pusa

11. Czy sędziowski paradygmat stosowania prawa odpowiada wymaganiom Konstytucji – ocena praktyki

11.1. Konstytucjonalizacja sądowych modeli stosowania prawa

11.2. Wykładnia derywacyjna i klaryfikacyjna a wykładnia Konstytucji

11.3. Obowiązek stosowania Konstytucji w sądowym modelu stosowania prawa

11.4. Stosowanie Konstytucji przez sądy jako środek ochrony konstytucyjnych wolności praw

11.5. Czy sądy gwarantują ochronę praw człowieka – przykłady

11.6. Granice prawnych i faktycznych możliwości gwarantowania przez sądy praw człowieka

12. Multikonstytucjonalizm – czy reinterpretacja podstawowych zasad ustrojowych wpływa na konstytucyjne podstawy działania sądów?

13. Polityczny spór o władzę sądowniczą – czy jest sporem o konstytucyjne podstawy działania sądów?

Materiały

Jerzy Wróblewski; Sadowe stosowanie prawa, Warszawa 1998, Rozdziały: XI – XV


Dorota Dąbek; Prawo sędziowskie w polskim prawie administracyjnym, Warszawa 2010, Rozdziały: I, II. 1 i 2, V. 3


Ryszard Piotrowski, Status ustrojowy sędziego a zakres i charakter zarządzeń nadzorczych

Ewa Łętowska Władza sądownicza a pozostałe władze stan równowagi czy jej zachwiania?

- oba opracowania opublikowane w Pozycja ustrojowa sędziego ( pod red. R. Piotrowskiego), Warszawa 2015

Ustawy

Prawo o ustroju sądów powszechnych

Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Orzecznictwo

Orzeczenia wskazane w trakcie wykładu

Egzamin

Pisemny ( 45 min ) lub esej na wskazany temat