Pragmatyka Języka Prawnego i Prawniczego

Nr rejestracyjny: DI2012 019042
Podtyp Wniosku: Diamentowy Grant
Tytuł Projektu: Pragmatyka Języka Prawnego i Prawniczego
Kierownik: Izabela Skoczeń
Opiekun Naukowy: Prof. dr hab. Tomasz Gizbert-Studnicki
Podmiot Realizujący: Uniwersytet Jagielloński//Wydział Prawa i Administracji

Opis [PL]

Projekt p.t. „Pragmatyka języka prawnego i prawniczego” stanowi próbę odpowiedzi na następujące pytania: Czy w ramach takich kontekstów jak: wewnętrzna komunikacja w ramach ciał ustawodawczych, komunikacja pomiędzy legislatywą a judykaturą, komunikacja pomiędzy sądem a stronami sporu, komunikacja pomiędzy stronami sporu, analiza oświadczeń woli - także funkcjonują maksymy konwersacyjne w rozumieniu teorii Paul’a Grice’a? Jeżeli tak, to jaka jest ich treść? Czy są one odmienne w każdym z powyższych kontekstów? Jakie rodzaje implikatur maksymy te generują?  W jakiej mierze różnią się one od standardowych maksym konwersacyjnych mających zastosowanie w kooperacji mającej na celu wymianę informacji pomiędzy uczestnikami konwersacji? Czy tezy stawiane przez współczesną lingwistykę kognitywną mogą również znaleźć zastosowanie do badania komunikacji we wskazanych wyżej kontekstach prawnych?

 

Celem projektu będzie: opis sytuacji komunikacyjnych w wyżej wymienionych kontekstach, obserwacja stopnia w jakim w tych kontekstach są realizowane standardowe maksymy konwersacyjne, oraz normatywna ocena zjawisk i próba wskazania ewentualnych rozbieżności w treści tychże maksym.

 

Publikacja końcowa, będąca efektem projektu, zawierać będzie ocenę prawdziwości następujących twierdzeń: w prawniczych kontekstach komunikacyjnych również mają zastosowanie maksymy konwersacyjne zdefiniowane przez Paula Grice’a, w niektórych kontekstach stosowane maksymy mają inną treść, natomiast w innych brak lub niedostatecznie bogaty kontekst pragmatyczny powoduje, że standardowe maksymy nie mogą zostać w pełni zastosowane, tezy stawiane na podstawie badań eksperymentalnych współczesnej lingwistyki kognitywnej można także zastosować do kontekstów komunikacyjnych w obrębie społecznego zjawiska jakim jest prawo.

 

Każdy z wyżej zdefiniowanych kontekstów zostanie zanalizowany pod innym kątem. Wewnętrzna komunikacja w ramach ciał ustawodawczych uwzględniać będzie w szczególności metody prowadzenia dyskursu w sytuacji konfliktu interesów, metody argumentacyjne, możliwe rezultaty dyskursu(ze szczególnym uwzględnieniem zjawisk kompromisów i dyskrecji). Komunikacja pomiędzy legislatywą a judykaturą rozumianej jako komunikowanie treści językowych zostanie zbadana poprzez analizę wpływu takich zjawisk jak niedookreśloność, dwuznaczność czy otwarta tekstowość na procesy interpretacyjne, zdefiniowanie różnic w rozwiązywaniu problemów niedookreśloności w systemach kontynentalnych (pozytywistycznie ukierunkowanych) i systemach common law oraz zastosowanie wyników eksperymentów współczesnej lingwistyki kognitywnej dotyczących w szczególności wytwarzania implikatur skalarnych do zidentyfikowania i objaśnienia występowania znaczeń „logicznych” i „pragmatycznie wzbogaconych” w obszarze prawa. Analiza komunikacji pomiędzy sądem a stronami sporu będzie skoncentrowana wokół: - określenia podobieństw i różnić pomiędzy tą komunikacją a komunikacją polegającą na przeforsowywaniu swoich racji w ramach ciał ustawodawczych (tzw. strategiczną komunikacją), rozważenia bardziej złożonych sytuacji komunikacyjnych, w których pojawia się osoba trzecia (sąd wobec stron sporu), analizy implikatur pojawiających się w powyższych kontekstach, analizy możliwości manipulacji procesem wytwarzania implikatur u osoby trzeciej (sądu) w celu wywołania korzystnego dla siebie rozstrzygnięcia, próba opisu takich manipulacji przy zastosowaniu podważalnych rozumowań. Wreszcie analiza komunikacji pomiędzy stronami sporu oraz analiza teorii oświadczeń woli uwzględniać będzie: kwestię konieczności rekonstrukcji kontekstów pragmatycznych, w których składane były oświadczenia woli w celu ich interpretacji oraz sposoby takiej rekonstrukcji. Analiza powyższych kontekstów odbywać się będzie również poprzez badanie: treści aktów prawnych, metod tworzenia prawa, tzw. zasad dobrej legislacji, oraz orzecznictwa sądów.

 

Efektem normatywnym będzie próba sformułowania treści maksym funkcjonujących w kontekstach komunikacyjnych występujących w obszarze prawa oraz wpływu manipulacji maksymami na proces tworzenia, stosowania i interpretowania prawa, w szczególności formułowania dyrektyw.

Description [ENG]

The aim of this project is to provide an analysis of the conversational contexts situated within the realm of law in the light of Gricean and Neogricean theoretical framework based on the notion of conversational implicatures. The following will be considered:

• The communication within a legislative body, aiming at making one’s intention concerning the regulated matter to prevail.

• The communication between the legislator and the court that has to decide on a specific case by applying the enacted (and so communicated by the legislator) regulation.

• The communication occurring in court, while deciding on a specific case between the judges or jury and litigants.

• The communication between the legislator and the target agents of a legal act.

The analysis will be focusing on defining the possible alterations of conversational maxims content within the abovementioned situations as well as on the application of cognitive linguistics methodology in an attempt to explain interpretational problems.