Zasada neutralności światopoglądowej

Nr rejestracyjny: 21H 13 0705 82
Typ wniosku: Narodowy Program Rozwoju Humanistyki (moduł 2.1.)
Tytuł projektu: Zasada neutralności światopoglądowej
Kierownik: Wojciech Ciszewski
Wykonawcy: Ewa Matejkowsja, Rafał Michalczak, Donatas Marauskas, Maciej Zarych
Podmiot realizujący: Uniwersytet Jagielloński\Wydział Prawa i Administracji we współpracy z Wydziałem Filozoficznym Uniwersytetu Jagiellońskiego oraz Wydziałem Prawa Uniwersytetu w Wilnie
Koszt ogółem 208 740
Termin rozpoczęcia umowy 7.2014
Termin zakończenia umowy 7.2016

OPIS [PL]

Zasada neutralności światopoglądowej stanowi jedną z najszerzej dyskutowanych, ale również najbardziej problematycznych dyrektyw wywodzonych z idei demokratycznego państwa opartego na prawie. Pojęcia takie jak: „neutralne państwo”, „neutralna sfera publiczna”, „neutralna konstytucja” stanowią przedmiot szczególnego zainteresowania ze strony filozofów, prawników, czy politologów. Nie ulega jednak wątpliwości, że każda z dyscyplin humanistycznych analizuje zasadę z nieco innej perspektywy, a tym samym, zwraca uwagę na różne jej aspekty. Projekt badawczy stanowi nowatorską próbę dokonania syntezy najważniejszych dyskursów dotyczących zasady neutralności światopoglądowej.

 

Głównym celem projektu jest wyprowadzenie językowej formuły neutralności światopoglądowej państwa, która to formuła będzie jednocześnie

(1) uzasadniona na gruncie teoretycznym jako kategoria moralna,

(2) funkcjonalna i użyteczna jako kryterium rozstrzygania sporów prawnych,

(3) legitymizowana w wymiarze politycznym przez konwergencję (bądź konsensus) krajowych systemów politycznych.

 

Powyższy cel zespół badawczy zamierza osiągnąć poprzez przeprowadzenie interdyscyplinarnych badań nad zasadą neutralności. Analizy w ramach projektu zostały podzielone na trzy stadia: (1) filozoficzne, (2) prawne i (3) polityczne (komparatystyczne). W pierwszej kolejności przeprowadzone zostanie badanie konceptualnych zrębów i znaczeń dyrektywy neutralności światopoglądowej dyskutowanych na gruncie filozofii społecznej (w szczególności współczesnej myśli liberalnej oraz jej krytyk). Etap ukierunkowany jest na wypracowanie hipotezy formuły neutralności ugruntowanej na płaszczyźnie filozoficznej (tj. odpornej na zarzuty o charakterze teoretycznym). Hipoteza zostanie w drugim stadium (prawnym) gruntownie zweryfikowana pod kątem jej użyteczności jako reguły stanowiącej podstawę rozstrzygania sporów prawnych (w szczególności umożliwiającej przeprowadzenie przekonującego odróżnienia działań neutralnych od nieneutralnych). W trzeciej części projektu zespół badawczy postawi pytanie o możliwość legitymizacji hipotezy neutralności jako uniwersalnej reguły politycznej, poprzez identyfikację konwergencji (bądź konsensusu) krajowych systemów polityczno-prawnych.