Logika dla prawników

Celem przedmiotu jest nauka zasad poprawnego myślenia, argumentowania, formułowania myśli. A więc umiejętności niezbędnych w pracy prawnika. Cel ten osiągnąć można wyłącznie poprzez przyswojenie sobie odpowiednich reguł, pojęć, wiadomości oraz umiejętności ich wykorzystania. Zadaniu temu służą zarówno wykłady jak i ćwiczenia. W ich czasie analizowane i rozwiązywane są różne problemy oraz przykłady, w tym wymagające opanowania technik formalnych. Udział w wykładzie i ćwiczeniach nie jest obowiązkowy. Każdy student samodzielnie podejmuje decyzję w tej mierze. Jednakże egzamin pomyślany jest w taki sposób, że dla jego zaliczenia konieczne jest wykorzystanie zarówno wiadomości z wykładu, jak i ćwiczeń. Ważnym elementem przedmiotu są ćwiczenia. W naszym przekonaniu udział w ćwiczeniach znacznie zwiększa szansę zdania egzaminu. Ilość grup gwarantuje, że każdy student znajdzie na nich miejsce, choć nie możemy zapewnić każdemu najbardziej dogodnego dla niego terminu. Nie jest też naszym zamiarem obciążanie naszych studentów nadmierną ilością danych pamięciowych, aczkolwiek pewne minimum logicznej wiedzy musi zostać w ten sposób przyswojone. Katedra stwarza również możliwość zadawania pytań online w sprawach wątpliwych, ciekawych, niejasnych – wystarczy skorzystać z opcji ZADAJ PYTANIE KATEDRZE [w menu na górze]. Wymagania egzaminacyjne, przykładowe zadania oraz ich omówienie znajdują się w poniższych zakładkach. O wszelkich zmianach zostaną Państwo poinformowani w trakcie zajęć, jak również za pośrednictwem niniejszej strony internetowej.

Terminy wykładów 2019 i literatura do kursu

Wykład prowadzą: Andrzej Grabowski, Beata Polanowska-Sygulska

 

Prawo stacjonarne, Krupnicza 33a, AULA A i B, poniedziałek 10.oo – 12.15

 

  • 25 luty – Wykład wprowadzający. Najwyższe prawa myślenia.
  • 4 marzec – Historia logiki. Pojęcie i działy logiki.
  • 11 marzec – Elementy teorii języka.
  • 18 marzec – Kategorie syntaktyczne.
  • 25 marzec – Teoria nazw. Stosunki między zakresami nazw.
  • 1 kwiecień – Definicje (1).
  • 8 kwiecień – Definicje (2).
  • 15 kwiecień – Podział logiczny, klasyfikacje i typologie.
  • 29 kwiecień – Logika modalna i logika deontyczna.
  • 6 maj – Teoria relacji.
  • 13 maj – Logika pytań.
  • 20 maj – Metodologia nauk – podziały nauk.
  • 27 maj – Metodologia nauk – uzasadnianie twierdzeń.
  • 3 czerwiec – Wykład „niespodzianka”.
  • 10 czerwiec – Wykład przedegzaminacyjny.
  •  

    Prawo niestacjonarne, Krupnicza 33a, AULA A – godz. 10.45 – 13.15

     

  • 1 marca PIĄTEK – Wykład wprowadzający. Najwyższe prawa myślenia. Elementy historii logiki.
  • 2 marca SOBOTA – Pojęcie i działy logiki. Elementy teorii języka.
  • 15 marca PIĄTEK – Teoria nazw. Stosunki między zakresami nazw.
  • 16 marca SOBOTA – Definicje.
  • 29 marca PIĄTEK – Logika modalna i deontyczna.
  • 12 kwietnia PIĄTEK – Podział logiczny, klasyfikacje i typologie.
  • 10 maja PIĄTEK – Teoria relacji.
  • 24 maja PIĄTEK – Logika pytań.
  • 7 czerwca PIĄTEK – Metodologia nauk: podziały nauk i uzasadnianie twierdzeń. Informacje przedegzaminacyjne.
  •  

    Literatura podstawowa:

    1. Zygmunt Ziembiński, Logika praktyczna, Warszawa 2010
    2. Andrzej Grabowski, Przewodnik do ćwiczeń z logiki dla studentów prawa i administracji, Kraków 2011

    Literatura uzupełniająca:

    1. Kazimierz Ajdukiewicz, Zagadnienia i kierunki filozofii, Warszawa 1983
    2. Tadeusz Kotarbiński, Wykłady z dziejów logiki, Warszawa 1985
    3. Witold Marciszewski (red.), Mała encyklopedia logiki, Wrocław etc. 1988

    Literatura pomocnicza:

    Filip Gołba, Paulina Piękoś, Piotr Turkowski, Logika dla prawników. Wykłady. Ćwiczenia. Zadania, Kraków, 2012.

    Organizacja egzaminów 2019

    (takie same reguły obowiązują dla studentów stacjonarnych i niestacjonarnych)

     

    1. Obowiązują zapisy w USOS. Każdy student przystępuje do egzaminu w dowolnie wybranym przez siebie dniu. Przystąpienie do egzaminu po raz pierwszy w sesji wrześniowej nie wymaga zgody egzaminatora. Studenci stacjonarni nie mogą zdawać egzaminu w terminach dla studentów niestacjonarnych, a niestacjonarni w terminach dla studentów stacjonarnych.
    2. Na egzamin należy przyjść 15 minut przed godziną jego rozpoczęcia z indeksem lub innym dokumentem ze zdjęciem, stwierdzającym tożsamość. Po egzaminie należy dokument ten odebrać, wychodząc z sali.
    3. Przed rozpoczęciem egzaminu każdy student otrzymuje: -kartę z pytaniami i miejscem na odpowiedź, -arkusz papieru kancelaryjnego służący jako brudnopis, -dużą szarą kopertę, -małą białą kopertę z kartką w środku,
    4. Prace egzaminacyjne są kodowane w celu zapewnienia anonimowości. Przed rozdaniem kart z pytaniami należy czytelnie zapisać swoje imię i nazwisko na kartce wyjętej z małej koperty i umieścić ją w małej kopercie. Kopertę te należy zakleić przed oddaniem pracy i włożyć wraz z kartą odpowiedzi oraz brudnopisem do dużej koperty. Dużej koperty nie należy zaklejać.
    5. Egzamin trwa 2 godz 30 minut od chwili rozdania wszystkim egzaminowanym kart z pytaniami.
    6. W trakcie egzaminu nie wolno posiadać przy sobie telefonów komórkowych i innych urządzeń elektronicznych oraz jakichkolwiek materiałów pisemnych. Nie wolno porozumiewać się z innymi egzaminowanymi.
    7. Dzień ogłoszenia wyników zostanie podany w dniu egzaminu. Wyniki w dniu ogłoszenia zostaną wpisane do USOS.
    8. Każdy student ma prawo wglądu do swojej pracy w obecności pracownika Katedry. Nazwiska pracowników i terminy, w których wgląd ten można uzyskać zostaną podane do wiadomości w dzień ogłoszenia wyników (pierwszy termin w ten sam dzień, pierwszeństwo mają studenci, którzy otrzymali ocenę niedostateczną). Decyzję co do uwzględnienia względnie odrzucenia reklamacji odnośnie oceny zadań egzaminacyjnych przez osoby poprawiające prace podejmuje Andrzej Grabowski.

    Zasady wypełniania karty pytań i sporządzania brudnopisu:

    1. Przed przystąpieniem do rozwiązywania zadań należy ponumerować strony brudnopisu.
    2. Posługiwanie się brudnopisem nie jest obowiązkowe.
    3. Warunkiem oceny każdego z zadań egzaminacyjnych jest umieszczenie wymaganych odpowiedzi na karcie odpowiedzi w miejscach do tego przeznaczonych. Nie będą uwzględnione odpowiedzi zawarte wyłącznie w brudnopisie. Wypełnienie karty odpowiedzi jest zatem konieczne.
    4. Jeżeli odpowiedź nie mieści się z jakichkolwiek powodów na karcie należy podać numer strony brudnopisu, na której znajduje się pozostała część odpowiedzi. Karta odpowiedzi jest jednak tak skonstruowana, aby możliwe było umieszczenie całej odpowiedzi na tej karcie.

    Terminy egzaminów 2019

    Egzaminator:

    Studia stacjonarne i niestacjonarne: dr hab. Andrzej Grabowski, prof. UJ

    Prawo stacjonarne:

    Egzaminy w sesji:

    16.06.2019 r. godz. 14.00-17.00 ul. Bracka 12 s. Audytoryjna

    29.06.2019 r. godz. 11.00-14.00 ul. Bracka 12 s. Audytoryjna

    Sesja poprawkowa:

    01.09.2019 r. godz. 14.00-17.00 ul. Bracka 12 s. Audytoryjna

    14.09.2019 r. godz. 11.00-14.00 ul.Bracka12 s. Audytoryjna

    ZAPISY NA EGZAMINY W SYSTEMIE USOS!

    Prawo niestacjonarne:

    Egzaminy w sesji:

    16.06.2019 r.godz.11.00-14.00 ul. Bracka 12 s. Audytoryjna

    29.06.2019 r. godz. 14.00-17.00 ul. Bracka 12 s. Audytoryjna

    Sesja poprawkowa:

    01.09.2019 r. godz.11.00-14.00 ul. Bracka 12 s. Audytoryjna

    14.09.2019 r. godz.14.00-17.00 ul. Bracka 12 s. Audytoryjna

    ZAPISY NA EGZAMINY W SYSTEMIE USOS!

    Wzory kart odpowiedzi wraz z wyjaśnieniami

    Prosimy o zwrócenie uwagi na fakt, że niektóre pytania będą występować na egzaminie alternatywnie (np. zamiast kwadratu logicznego może być pytanie dotyczące kategorii syntaktycznych, zamiast zadania z teorii pytań może być pytanie z zakresu metodologii itp). Poniżej umieszczamy demonstracyjne wersje kart odpowiedzi. Prosimy zapoznać się z nimi przed egzaminem. Ułatwi to Państwu sprawne udzielanie odpowiedzi. W razie wątpliwości dotyczących sposobu wypełniania karty, prosimy o zadawanie pytań za pośrednictwem naszej strony.  

    1. Stosunki zakresowe:
      zadanie polega na zdefiniowaniu obu nazw, nazwaniu stosunku zakresowego zachodzącego pomiędzy nimi, a następnie narysowaniu na osi odpowiedniego diagramu. Na koniec należy podać przykłady desygnatów z każdego ze wskazanych zakresów (oczywiście o ile takie desygnaty istnieją). W przypadku części zadań zamiast przykładów wymagane będzie podanie krótkiego uzasadnienia, dlaczego zachodzi taki a nie inny stosunek zakresowy.W przypadku nazw pustych nie są wymagane definicje, a rysowanie diagramu traktowane będzie jako błąd. Należy jednak zaznaczyć, która nazwa jest pusta i wyjaśnić dlaczego (w miejscu przeznaczonym na definicję).
    2. Sylogizmy
      (zadanie typu: "wyprowadź wniosek z następujących przesłanek"): Zaczynamy od formalizacji podanych przesłanek. Następnie rozwiązujemy zadanie przy założeniu, że przesłanką większą jest przesłanka nr 1. Możliwe wnioski zapisujemy w kolumnie podpisanej „większa 1”. Sprawdzamy, które wnioski eliminują poszczególne dyrektywy. Udzielamy odpowiedzi w języku naturalnym. Jeżeli możliwy jest więcej niż jeden wniosek, należy podać wszystkie.Jeśli okaże się, że dyrektywy eliminują każdy z potencjalnych wniosków, powtarzamy rozwiązanie przyjmując, że większą jest przesłanka nr 2. Możliwe jest, że sylogizmu nie da się uzupełnić (wszystkie możliwe wnioski zostały wyeliminowane, niezależnie od tego, która przesłanka okazała się być większą, albo naruszony jest warunek trzech terminów). Wówczas tak właśnie powinna brzmieć odpowiedź.
      (zadanie typu "uzupełnij brakującą przesłankę" (entymemat): Tym razem poszukiwana jest zdanie, które wstawione w miejsce przesłanki da logicznie poprawne wnioskowanie sylogistyczne. Zaczynamy od formalizacji danych w treści zadania zdań oraz ustalenia, które z nich jest wnioskiem, a które przesłanką. Następnie zapisujemy wszystkie możliwe wersje brakującej przesłanki i eliminujemy przy użyciu dyrektyw poprawności sylogizmu odpowiednio to zaznaczając. Brakująca przesłankę (o ile taka istnieje) należy sformułowac w jezyku naturalnym. Jezeli możliwa jest więcej niż jedna przesłanka, niezbędne jest podanie ich wszystkich.
      Uwaga: dla obu typów zadań konieczne jest wskazanie dyrektyw, które eliminują poszczególne wnioski lub (w entymematach) poszczególne przesłanki. Nalezy zatem koniecznie nauczyć się, jaki numer maja poszczególne dyrektywy. 
    3. Zerojedynkowe sprawdzanie formuł:
      jeżeli formuła ma podstac równoważności (A=B) , to zawsze zaczynamy sprawdzanie od implikacji A-->B, a następnie sprawdzamy (o ile jest to potrzebne dla rozwiązania zadania) implikację B-->A. Jezeli formuła nie jest tautologią, to konieczne jest wpisanie w odpowiednim miejscu karty wartości zmiennych, przy których formuła ma wartość 0 (oczywiście wystarczy wpisanie tylko jednego takiego zestawu wartości).
    4. Zadania tekstowe (czy wniosek wynika logiczne z przesłanek):
      kierując się konwencjonalnymi regułami formalizacji zdań języka naturalnego (reguły te mozna odnależć w skrypcie dr Andrzeja Grabowskiego) należy zapisać formułę odpowiadającą wnioskowaniu i sprawdzić czy jest ona tautologią Po rozwiązaniu zadania należy zakreślić odpowiednie pole i ewentualnie podać wartości zmiennych. Formalizacja naruszająca reguły podane przez dr Grabowskiego będzie traktowana jako błędna. 
    5. Kategorie syntaktyczne:
      nie jest konieczne słowne nazywanie kategorii, wystarczy zapis symbloliczny. Nalezy wskazać, do jakiej kategorii syntaktycznej nalezy kazdy wyraz analizowane zdania, z tym, że partykulę "nie " przed czasownikiem (np " nie kocha") traktujemy jako składnik tego czasownika, a funktory rodzaju "nieprawda, że" , "możliwe, że" jako jedno wyrażenie>Oczywiście jako jedno wyrażenie traktujemy także funktory "jezeli.....to", "zawsze i tylko jeżeli...to...". 
    6. Kwadraty logiczne (wspólne zasady dla wszystkich kwadratów):
      podane zdanie formalizujemy. Przeprowadzamy wnioskowanie. Zdania, których wartość logiczną potrafimy okreslić przekładamy na język naturalny. Nie jest potrzebny przekład zdań, których wartości logicznej nie potrafimy określic.

    Progi punktowe na egzaminie

    • Maksymalna liczba punktów to 21.
    • 12-14 punktów - ocena dst
    • 15 punktów - ocena +dst
    • 16-17 punktów - ocena db
    • 18 pkt - ocena +db
    • 19-21 - ocena bdb

    Przepisywanie egzaminów

    Studia stacjonarne i niestacjonarne: Studenci ubiegający się o przepisanie egzaminu z logiki proszeni są o przesłanie (wyłacznie w maju) na adres andrzej.grabowski@uj.edu.pl następujących informacji: 1. Dokładna nazwa przedmiotu, z którego zdali egzamin 2. Uczelnia, na której zdali egzamin 3. Ilość godzin wykładów i ćwiczeń 4. Skan dokumentu potwierdzającego zdanie egzaminu (np. Karty przebiegu studiów, albo screen z Usosa z widocznym imieniem i nazwiskiem studenta) 5. Uzyskana ocena z egzaminu 6. Informacja, czy chodzi o studenta studiów stacjonarnych, czy niestacjonarnych!!!

    Logika: pytania i odpowiedzi