Teoria wykładni prawa a praktyka prawnicza

Dr hab. Krzysztof Płeszka, prof. UJ
Dr Michał Araszkiewicz

Semestr zimowy

Wykład:
wtorek, godzina 15.00, sala Przewiązka

Ćwiczenia:  
grupa 1 poniedziałek, godzina 16.45, s. 221, ul. Bracka 12
grupa 2 poniedziałek, godzina 18.30, s. 221, ul. Bracka 12

Wykład specjalizacyjny z ćwiczeniami, przeznaczony dla studentów II-V roku prawa stacjonarnego i niestacjonarnego, przy czym posiadanie wiedzy z zakresu prawa cywilnego materialnego oraz procedur: cywilnej, administracyjnej i sądowo administracyjnej pozwala korzystać z ćwiczeń w sposób znaczenie efektywniejszy.

Wykład przedstawia podstawowe problemy teorii wykładni prawa, najważniejsze koncepcje wykładni prawa oraz problemy związane ze stosowaniem różnych metod wykładni prawa w praktyce prawniczej. Wykład obejmuje w szczególności problematykę metateorii interpretacji, w tym w szczególności interpretacji tekstów prawnych oraz zagadnienia związane z umiejscowieniem etapu dokonywania wykładni prawa w modelach stosowania prawa. W dalszej części wykład przedstawia najważniejsze koncepcje wykładni prawa obecne w polskiej kulturze prawnej, a to tradycyjną koncepcję wykładni prawa Eugeniusza Waśkowskiego, konstrukcyjną koncepcję wykładni prawa Sawy Frydmana, semantyczną koncepcję wykładni prawa w wersji intensjonalnej i ekstensjonalnej, derywacyjną koncepcję wykładni prawa oraz wybrane współczesne koncepcje wykładni prawa z literatury światowej. Ponadto wykład przedstawia problematykę pojęcia jasności w odniesieniu do wykładni prawa oraz problemy związane z dokonywaniem wykładni prawa w związku z fenomenem tzw. multicentryczności systemu prawa.

Ćwiczenia obejmują problematykę metod analizy orzeczeń wysokich organów władzy sądowniczej, takich jak Sąd Najwyższy, Naczelny Sąd Administracyjny, Trybunał Konstytucyjny czy wybrane sądy i trybunały międzynarodowe. Przedstawiona zostaje problematyka mocy wiążącej (zarówno w sensie prawnym, jak i w sensie faktycznym) orzeczeń w kontynentalnym systemie prawa. Przedstawiony zostaje katalog dyrektyw wykładni oraz typowych argumentów prawniczych, a także problematyka dyrektyw preferencji poszczególnych typów wykładni prawa. Podkreślone zostają odrębności wykładni prawa prowadzonej przez sądy w poszczególnych gałęziach prawa (prawo cywilne, prawo administracyjne) oraz w prawie konstytucyjnym lub europejskim.

Uczestnicy ćwiczeń pracują w zespołach przygotowując projekty pism procesowych jako pełnomocnicy stron w procesie cywilnym, a następnie w postępowaniu sądowoadministracyjnym. W ten sposób zaznajamiają się oni z ulokowaniem problematyki interpretacyjnej w ogólnym modelu stosowania prawa, a także nabywają umiejętność formułowania argumentacji prawnej w formie pism procesowych, w tym prawidłowego formułowania zarzutów i wniosków.

Forma i terminy egzaminu

Egzamin pisemny w formie testu jednokrotnego wyboru (30 pytań).

Czas trwania egzaminu 30 minut.

Zapisy na egzaminy za pośrednictwem systemu USOS.

Możliwość przystąpienia (bez wstępnych warunków) do egzaminu przedterminowego organizowanego na ostatnim wykładzie. Zapisy na egzaminy na 1 miesiąc przed wyznaczonymi terminami.

Uczestnicy ćwiczeń oceniani są za aktywność, mogąc w ten sposób uzyskać do 5 punktów doliczanych do wyniku testu egzaminacyjnego.

Terminy egzaminu:

Sala Sztuka, ul. Bracka 12

Egzaminy w sesji:

I ter. 31.01.2013 (czwartek)

I gr. 14.30-15.30

II ter. 4.02.2013 (poniedziałek)

I gr. 16.30-17.30

Sesja poprawkowa:

I ter. 17.02.2013 (niedziela)

I gr. 13.30-14.30

II ter. 21.02.2013 (czwartek)

I gr. 15.00-16.00

Literatura

Materiał podstawowy:

  1. Materiał podawany na wykładzie
  2. Krzysztof Płeszka, Wykładnia rozszerzająca, Wolters Kluwer, Warszawa 2010
  3. Materiał podawany na warsztatach

Literatura uzupełniająca:

  1. Tomasz Gizbert–Studnicki, "Rozkład ciężaru argumentacji w dyskursie interpretacyjnym", in: J. Stelmach (ed.), Studia z filozofii prawa, vol. II, Kraków: Jagellonian UP, 2003, pp. 65-76.
  2. Andrei Marmor, Interpretation and Legal Theory, Oxford: Clarendon Press, 1992.
  3. Lech Morawski, "Precedens a wykładnia" Państwo i Prawo 10/608 (1996), pp. 3-12.
  4. Lech Morawski, Wykładnia w orzecznictwie sądów. Komentarz, Toruń: Wydawnictwo „Dom Organizatora”, 2002.
  5. Leszek Nowak, Interpretacja prawnicza. Studium z metodologii prawoznawstwa, Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1973.
  6. Krzysztof Płeszka, "Językowe znaczenie tekstu prawnego jako granica wykładni", in: M. Zirk–Sadowski (ed.), Teoretyczno–filozoficzne problemy sądowego stosowania prawa, Łódź: Łódź UP, 1997, pp. 69-77.
  7. Krzysztof Płeszka, Tomasz Gizbert–Studnicki, "Dwa ujęcia wykładni prawa. Próba konfrontacji" /"Two approaches toward the interpretation of law (an attempt of confrontation)"/, Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego. Prace z nauk politycznych 20 (1984), pp. 17-27.
  8. Jerzy Wróblewski, Sądowe stosowanie prawa, /2nd changed ed./, Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1988.
  9. Maciej Zieliński, Wykładnia prawa. Zasady. Reguły. Wskazówki, Warszawa: Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, 2002.
  10. Marek Zirk-Sadowski, Wykładnia i rozumienie prawa w Polsce po akcesji do Unii Europejskiej’, in: Wronkowska S., (ed.), Polska kultura prawna a proces integracji europejskiej, Kraków, Zakamycze, 2005.