| powrót | tekst - dokument Word'a |

ZARĘCZENIE WZAJEMNE OBOJGA NARODÓW Z 20 X 1791 R.

(Z. Kaczmarczyk, Konstytucja 3 maja... , Poznań 1946, s. 29-30)   

           Ku wiecznej rzeczy pamięci sprawy niżej opisanej. My Stanisław August z Bożej łaski i woli Narodu król polski, wielki książę litewski, ruski, pruski, mazowiecki, żmudzki, kijowski, wołyński, podolski, podlaski, inflancki, smoleński, siewierski i czernichowski: za zgodą panów rad senatu tak duchownych, jako i świeckich, oraz posłów ziemskich Korony polskiej i Wielkiego księstwa litewskiego, bacząc ustawicznie na powinność naszą ku wspólnej Ojczyźnie swej, Rzeczypospolitej Polskiej, której wszystkę ozdobę, pożytek pospolity, a najwięcej umocnienie od niebezpieczeństwa tak wewnętrznego, jak zewnętrznego, opatrzeć powinniśmy; mając przy tym przed oczyma chwalebny, a obojgu narodowi bardzo należny związek i sposobność, aktem unji przez przodki nasze po tylokrotnie na wieczne czasy, za wspólnym obydwóch narodów, tak Korony polskiej, jako i Wielkiego Księstwa litewskiego, zezwoleniem uczynioną i dotąd uprzejmością, a statecznością obojej strony dzierżawioną, stanowimy, iż jako jedną, powszechną i  nierozdzielną ustawę rządową, całemu państwu naszemu, Koronie polskiej i Wielkiemu Księstwu litewskiemu służącą, mamy, tak tymże jednym rządem i wojsko nasze wspólne i skarby, w jeden nierozłączny skarb narodowy połączone, rządzone mieć chcemy, a to pod następującymi warunkami:

1-mo. Komissją wojskową komissją skarbową obojga narodów równa połowa osób z Korony, a druga równa połowa osób z Wielkiego Księstwa litewskiego składać mają; a zaś skład komisji policiey co do liczby osób one składających, jako skutek dobrowolnego zezwolenia Wielkiego Księstwa litewskiegonie ma nigdy służyć za praeiudicatum dla tegoż Wielkiego Księstwa litewskiego, i owszem wszystkie magistratury, któreby Rzeczpospolita w późniejszym czasie inne a obu narodom wspólne, stanowić miała, w tych wszystkich liczba równa osób, tak z Korony, jako i Wielkiego Księstwa litewskiego, mieszczona być ma.

2-do. Wielkie Księstwo litewskie mieć będzie takąż samą listę ministrów i urzędników narodowych, oraz z temiż tytuły i obowiązkami, jak Korona kiedykolwiek mieć będzie.

3-tio. W komissjach wojskowej i skarbowej prezydencja koleją będzie raz przy Litwie, drugi raz przy Koronie z równym wymiarem czasu.

4-to. Kasa skarbowa z publicznych Rzeczypospolitej litewskich dochodów w Wielkim Księstwie litewskim ma zostawać.

5-to. Sprawy komissji skarbowej sądowi powierzone, co się tycze Litwy, mieć będą sąd swój z osób w komissją nie wchodzących ustanowiony w Wielkim Księstwie litewskim, podług osobnego na to prawa.

A te wszystkie rzeczy tu postanowione i obwarowane, my król, za zgodą skonfederowanych stanów, znając być potrzebne i obojemu temu narodowi tak Koronie polskiej, jako i Wielkiemu Księstwu litewskiemu, jako jednej, wspólnej a nierozdzielnej Rzeczypospolitej pożyteczne, uznajemy być artykułami aktu unji tychże narodów, oraz trwałość i nienaruszalność onych przez akt niniejszy warujemy, utwierdzamy i umacniamy warunkiem, utwierdzeniem i umocnieniem takim, jakie mamy w akcie unji Korony polskiej i Wielkiego Księstwa litewskiego. A jako my król za artykuł pactorum conventorum to wszystko sobie poczytujemy, tak i następcom naszym toż wszystko inter pacta conventa, ku zaprzysięganiu umieszczonym mieć chcemy.

[tu następują podpisy prawie tych samych osób co w Ustawie rządowej]

Tekst źródłowy — Ćwiczenia z Historii ustroju Polski — ZARĘCZENIE WZAJEMNE OBOJGA NARODÓW Z 20 X 1791 R. — materiały do zajęć grup B. Migdy [oprac. Bartłomiej Migda]

| powrót | tekst - dokument Word'a |