Kryminologiczna i prawna problematyka środków odurzających

Prof. dr hab. Krzysztof Krajewski

Kryminologiczna i prawna problematyka środków odurzających

W y k ł a d   s p e c j a l i z a c y j n y

 Semestr letni

Rok akademicki 2018/2019

 30 g. wykładu (4 punkty ECTS)

  Problematyka wykładu:

  1. Zjawisko używania środków psychoaktywnych (środków odurzających i substancji psychotropowych): narkotyki w różnych kulturach. Ewolucja postaw w kulturze zachodniej: od permisywizmu do restrykcyjności. Stanowisko liberalne w kwestii używania narkotyków (J.S.Mill). Używanie narkotyków jako choroba, zachowanie niemoralne, czy też przestępstwo? Narkomania jako problem indywidualny i społeczny. Spór o indywidualną i społeczną szkodliwość używania środków odurzających i substancji psychotropowych.
  2. Rodzaje, klasyfikacje, właściwości i działanie środków odurzających i substancji psychotropowych. Pojęcie uzależnienia i jego rodzaje.
  3. Typy i wzory używania środków odurzających: używanie eksperymentalne, okazjonalne i uzależnienie. Podkultura narkomanów, a używanie rekreacyjne. Fenomenologia zjawiska narkomanii: fazy rozwoju na świecie w XX stuleciu.
  4. Specyfika i ewolucja problemu narkomanii w Polsce do roku 1989. Fenomenologia i epidemiologia zjawiska narkomanii w Polsce po roku 1990. Nasilenie, dynamika i struktura przestępczości narkotykowej w Polsce od roku 1985.
  5. Narkotyki i narkomania a przestępczość. Rodzaje związków pomiędzy używaniem narkotyków i zjawiskiem narkomanii a przestępczością: model trójwymiarowy P.Goldsteina. Czy narkoman jest osobą zdolną „do wszystkiego”? Zakres kryminalizacji, a problem kryminogenności narkomanii. Charakterystyka przestępczości osób uzależnionych. Przestępczość powstająca wokół zjawiska narkomanii.
  6. Terapia narkomanii i innych uzależnień: tradycyjne metody abstynencyjne, wspólnoty terapeutyczne, tzw. „terapia podtrzymująca”. Trudności „wyleczenia” i warunki sukcesu. Istota pojęcia redukcji szkód.
  7. Rola prawa w zwalczaniu zjawiska używania środków odurzających i substancji psychotropowych: narodziny i istota modelu prohibicyjnego. Model restrykcyjny, a model permisywny. Model represyjny, a model leczniczy. Istota tzw. modelu brytyjskiego. Model holenderski. Istota postulatu „leczyć zamiast karać. Spór o priorytety polityki narkotykowej: zwalczanie popytu czy podaży? Adresaci prawnokarnych regulacji dotyczących narkotyków.
  8. Granice skuteczności prawa karnego w zwalczaniu pozamedycznego używania środków odurzających i substancji psychotropowych: kontrowersje wokół postulatów dekryminalizacji lub legalizacji narkotyków. Problem szkodliwości podejścia prohibicyjnego. Istota i doświadczenia „modelu holenderskiego”. Na czym miałaby właściwie polegać legalizacja lub dekryminalizacja? Czy legalizacja narkotyków musi prowadzić nieuchronnie do wzrostu rozmiarów używania?
  9. Zwalczanie nielegalnego obrotu środkami odurzającymi i psychotropowymi oraz polityka wobec narkomanii jako przedmiot współpracy międzynarodowej: konwencje ONZ dotyczące problematyki narkotyków.
  10. Problematyka narkotyków i narkomanii w Unii Europejskiej. Czy istnieje europejska polityka wobec narkotyków? Polityka narkotykowa w prawie pierwotnym i wtórnym Unii Europejskiej.
  11. Ewolucja regulacji prawnych dotyczących środków odurzających i substancji psychotropowych w Polsce: ustawa o zapobieganiu narkomanii z roku 1985 oraz ustawa o przeciwdziałaniu narkomanii z roku 1997.
  12. Regulacje ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii (Dz.U. nr 179 poz. 1485): rozwiązania instytucjonalne, kontrola substancji, leczenie i terapia. Problem kontroli tzw. „dopalaczy”. Podstawowe problemy wykładni przepisów karnych ustawy w świetle doktryny i orzecznictwa. Podstawowe problemy związane ze stosowaniem przepisów ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii w praktyce policyjnej, prokuratorskiej i sądowej. Kierunki reformy polskiego ustawodawstwa dotyczącego narkotyków i narkomanii.

Literatura uzupełniająca:

  1. P.Robson Narkotyki, Medycyna Praktyczna, Kraków 1997.
  2. M.Gossop Narkomania. Mity i rzeczywistość, Warszawa 1993.
  3. J.Błachut, A.Gaberle, K.Krajewski Kryminologia, Info Trade, Gdańsk 1999, rozdz.VIII, s.378 – 413.
  4. K.Krajewski Sens i bezsens prohibicji. Prawo karne wobec narkotyków i narkomanii, ZAKAMYCZE, Kraków 2001, rozdz.VI, szczególnie str.255 – 261. 

Egzamin: Egzamin testowy: test jednokrotnego wyboru, składający się z 30 pytań; każde pytanie posiada cztery alternatywne odpowiedzi; czas: 20 minut; konieczność zapisania się w systemie USOS na dany termin egzaminu.

Punktacja: do 17 = ndst; 18 – 20 = dst; 21 – 22 = +dst; 23 – 24 = db; 25 – 26 = +db; 27 – 30 = bdb

Terminy egzaminów: 18 czerwca (2018 wtorek), 25 czerwca 2018 (wtorek), 27 czerwca (czwartek), 12 września 2018 (czwartek), godz. 9:00 – 10:00.

Pliki do pobrania: