Pełna nazwa przedmiotu

 Międzynarodowa ochrona własności intelektualnej

Kod przedmiotu (USOS)  

 WPA - 10.P-3142

 WPA - 10.PZ-3142 (studia zaoczne)

Typ przedmiotu

 fakultatywny

Rok studiów 

 zależnie od wyboru studenta

Semestr 

 przedmiot semestralny (sesja zimowa)

Język

 polski

Prowadzący

 dr Piotr Kostański

Formuła przedmiotu

 wykład

Wymagania wstępne 

 brak,  zalecana znajomość prawa cywilnego, prawa autorskiego i prawa własności przemysłowej ,

Liczba godzin

 studia stacjonarne - 30 godz. wykładu

 studia zaoczne – 21 godz. wykładu 

Punkty ECTS

Założenia i cel przedmiotu

 Przyswojenie przez studentów zasad międzynarodowej ochrony praw własności intelektualnej, zrozumienie mechanizmów i wzajemnych współzależności poszczególnych regulacji międzynarodowych odnoszących się do dóbr niematerialnych. Student powinien nabyć umiejętność samodzielnego wyszukania właściwych norm międzynarodowych i ich zastosowania.

Metody dydaktyczne

 wykład z możliwością dyskusji, konwersatorium, indywidualne konsultacje w trakcie dyżuru.

Forma zaliczenia 

 Egzamin pisemny, zapisy na egzamin przez USOS.

Zagadnienia merytoryczne przedmiotu 

 1. Geneza regulacji międzynarodowych w dziedzinie prawa własności intelektualnej. Przedmiot własności intelektualnej. Własność przemysłowa, prawa autorskie. Specyfika przedmiotu ochrony a potrzeba regulacji ponadnarodowej. Zasada terytorialności ochrony. Rozwój historyczny regulacji międzynarodowego prawa własności intelektualnej. 

 2. Problematyka wykładni norm prawa międzynarodowego. Umowy międzynarodowe w systemie źródeł prawa RP. Warunki bezpośredniego stosowania umów międzynarodowych. Sposoby regulacji poszczególnych umów międzynarodowych i ich moc wiążąca. Problematyka automatycznego stosowania przepisów konwencyjnych. Specyfika regulacji w prawie Unii Europejskiej, dyrektywy i rozporządzenia. Umowy międzynarodowe UE. Rola traktatu akcesyjnego w przystosowaniu polskiego prawa własności intelektualnej do standardów ochrony w Unii Europejskiej. 

 3. Problematyka prawa właściwego dla praw własności intelektualnej oraz jurysdykcji krajowej w sprawach ochrony praw własności intelektualnej.

 4.Międzynarodowe gwarancje ochrony praw na dobrach niematerialnych. Europejska Konwencja o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, 1950, Protokół 1. Orzecznictwo Europejskiego Trybunału Praw Człowieka odnośnie do standardów ochrony praw własności intelektualnej.

 5. Międzynarodowe prawo autorskie. Konwencja Berneńska, 1886. Zasady ochrony praw autorskich w Konwencji Berneńskiej: zasada minimum konwencyjnego, zasada asymilacji, zasada automatyczności ochrony, niezależność ochrony. Rozwiązania szczegółowe przyjęte w Konwencji.

 6.Międzynarodowe prawo autorskie. Konwencja Rzymska, 1961. Przedmiot ochrony: prawa artystów wykonawców, prawa producentów fonogramów, prawa do nagrań. Zasady ochrony i minimalny zakres ochrony według Konwencji.

7. Międzynarodowe prawo autorskie. Nowe traktaty WIPO: Konwencja Autorska WIPO, Konwencja w sprawie wykonań i fonogramów WIPO. Regulacje szczególne: prawo wprowadzania do obrotu, prawo najmu, prawo do komunikowania publicznego. Postanowienia odnośnie do czasu ochrony, usuwania skutecznych środków technicznych i informacji elektronicznego zarządzania prawami autorskimi. Dochodzenie praw. Wprowadzenie regulacji praw osobistych wykonawcy.

8. Prawo autorskie w Unii Europejskiej. Gwarancje ochronne w Traktacie Lizbońskim i Karcie Praw Podstawowych UE. Zasady traktatowe a ochrona dóbr niematerialnych prawami wyłącznymi – orzecznictwo ETS/TSUE. Dyrektywy w zakresie prawa autorskiego oraz ich implementacja do prawa polskiego: 91/250 dotycząca ochrony programów komputerowych, 92/100 dotycząca najmu i użyczenia oraz niektórych praw pokrewnych (…); 93/83 dotycząca koordynacji określonych przepisów z zakresu prawa autorskiego i praw pokrewnych dotyczących przekazu satelitarnego i retransmisji kablowej; 93/98 dotycząca czasu ochrony praw autorskich i niektórych praw pokrewnych; 2001/29 dotycząca ujednolicenia niektórych aspektów prawa autorskiego oraz praw pokrewnych w społeczeństwie informacyjnym; 2001/84 dotycząca droit de suite, 2004/48 dotycząca egzekwowania praw własności intelektualnej. Dyrektywy a prawo polskie.

9. Ochrona baz danych w prawie UE, dyrektywa nr 96/9 i jej implementacja do prawa polskiego.

10. Międzynarodowe prawo własności przemysłowej. Konwencja Paryska 1883. Geneza zawarcia Konwencji. Przedmiot regulacji i zakres Konwencji. Miejsce przepisów Konwencji w prawie krajowym, problematyka samowykonalności poszczególnych postanowień Konwencji. Rozwój regulacji i najważniejsze rewizje Konwencji. Charakterystyka postanowień szczególnych Konwencji Paryskiej dotyczących poszczególnych przedmiotów ochrony; zakresu prawa, dopuszczalnych ograniczeń, procedury uzyskiwania ochrony (przywileje w zakresie pierwszeństwa). Pośrednia ochrona wyrobów, ochrona tymczasowa wynalazków wystawianych na wystawach. Zasada niezależności patentów uzyskanych w różnych krajach. Prawa osobiste twórcy. Ograniczenia patentu na podstawie Konwencji. Licencje przymusowe. Przywilej komunikacyjny.

11. Konwencja Sztokholmska o ustanowieniu Światowej Organizacji Własności Intelektualnej, 1967. Światowa Organizacja Własności Intelektualnej WIPO. Organizacja, status międzynarodowy, organy i formy działania. Umowy międzynarodowe zawarte w ramach WIPO. 

12. Porozumienie w sprawie handlowych aspektów praw własności intelektualnej, TRIPS, 1994. Geneza regulacji. Przedmiot regulacji. GATT, WTO, Runda Urugwajska. Stanowisko krajów rozwijających się. Kontrowersje wokół postulatów podwyższenia minimalnych standardów ochrony. Protokół zmieniający do Porozumienia TRIPS 

13. Zasada minimalnego standardu ochrony w TRIPS. Przedmiot ochrony i zakres ochrony. Zasada asymilacji i zasada najwyższego uprzywilejowania. Szczegółowe rozwiązania TRIPS: dochodzenie i egzekwowanie praw własności intelektualnej. Nabycie praw, korzystanie z praw, zasady utrzymania praw w mocy. Dopuszczalność ograniczeń praw własności intelektualnej w ustawodawstwie krajowym państw stron TRIPS. System rozstrzygania sporów w ramach WTO. Ważniejsze orzeczenia: wyjątek Bolara (2000), ochrona nazwy handlowej (Havana Club, 2002); ochrona oznaczeń geograficznych dla produktów spożywczych w UE (panel 2005).

14. Wspólnotowe prawo własności przemysłowej, zagadnienia odnoszące się do wszystkich dóbr chronionych prawami własności przemysłowej – dyrektywa 2004/48 dotycząca egzekwowania praw własności intelektualnej.

15. Międzynarodowe prawo patentowe. Układ o współpracy patentowej, PCT, 1970, procedura uzyskiwania ochrony na podstawie Układu. Przebieg postępowania. Poszukiwanie międzynarodowe i międzynarodowa publikacja. Weryfikacja zastrzeżeń. Tłumaczenia. Koszty związane z uzyskaniem rejestracji w postępowaniu międzynarodowym.

16. Międzynarodowe prawo patentowe. Regulacje szczegółowe: Traktat budapesztański o międzynarodowym uznawaniu depozytów drobnoustrojów dla celów postępowania patentowego, 1977; Porozumienie strasburskie dotyczące międzynarodowej klasyfikacji patentowej, 1971. Traktat o prawie patentowym, PLT, 2000. Przedmiot regulacji. Procedura patentowa. Prace nad traktatem SPLT dotyczącym materialnego prawa patentowego (Projekt 2003).

17. Europejskie prawo patentowe. Konwencja dotycząca formalności wymaganych od wniosku o udzielenie patentu, 1953; Konwencja w sprawie międzynarodowej klasyfikacji patentowej, 1954, Konwencja w sprawie ujednolicenia niektórych pojęć prawa patentowego 1963.

18. Konwencja o udzielaniu patentów europejskich, Monachium, 1973. Europejska Organizacja Patentowa, system udzielania międzynarodowej ochrony o skutkach krajowych. Organy EOP. Procedura uzyskiwania patentu europejskiego. Patent europejski. Przesłanki udzielenia ochrony. Zdolność patentowa. Skutki patentu europejskiego. Zakres ochrony (przedmiotowy). Spory wokół ustalenia przedmiotowego zakresu ochrony patentowej i roli zastrzeżeń. Orzecznictwo sądów państw europejskich w sprawach „Epilady”. Protokół interpretacyjny. Ochrona rozwiązań ekwiwalentnych. Pozostałe regulacje materialno-prawne w Konwencji Monachijskiej: czas ochrony oraz podstawy unieważnienia patentu europejskiego. Konwencja Londyńska w sprawie tłumaczeń.

19. Patent Unii Europejskiej. Geneza i przebieg prac. Projekt Konwencji Luksemburskiej. Jednolitość i autonomiczność regulacji. Projekt rozporządzenia o patencie UE. Przesłanki ochrony. Tryb udzielania ochrony. Treść prawa, ograniczenia patentu. Procedura i organy właściwe dla rozstrzygania sporów, projekt EPLA.

20. Wspólnotowe prawo patentowe – prawo jednolite – rozporządzenia: 1768/92 dotyczące ustanowienia świadectwa dodatkowej ochrony dla produktów leczniczych; 1610/96 dotyczące ustanowienia świadectwa dodatkowej ochrony dla środków ochrony roślin; 816/2006 w sprawie udzielania licencji przymusowych na patenty dotyczące wytwarzania produktów farmaceutycznych przeznaczonych na wywóz do krajów dotkniętych problemami w zakresie zdrowia publicznego. Treść dodatkowego prawa ochronnego, mechanizm przedłużania ochrony. Krytyka obecnych rozwiązań. Treść licencji przymusowej udzielanej na podstawie Rozporządzenia 816/2006. Wspólnotowe prawo patentowe – prawo harmonizowane – dyrektywa 98/44 w sprawie ochrony prawnej wynalazków biotechnologicznych i jej implementacja do prawa krajowego.

21. Międzynarodowe prawo patentowe – pozostałe rozwiązania regionalne: Konwencja moskiewska o udzielaniu patentów euroazjatyckich. Możliwości uzyskania ochrony, zakres terytorialny i przedmiotowy patentu uzyskanego na podstawie konwencji. Regulacje w ramach OAPI, NAFTA, Porozumienie ARIPO.

22. Międzynarodowa ochrona design’u. Rozwiązania w zakresie wzorów przemysłowych i wzorów użytkowych. Porozumienie haskie dotyczące międzynarodowego depozytu wzorów przemysłowych, 1925; Porozumienie z Locarno ustanawiające międzynarodową klasyfikację wzorów przemysłowych, 1968. Wspólnotowa ochrona wzorów przemysłowych – rozporządzenie 2002/6 w sprawie wspólnotowych wzorów. Prawo harmonizowane w ramach UE: dyrektywa 98/71 w sprawie ochrony prawnej wzorów. Procedura uzyskania ochrony, przesłanki udzielenia ochrony, treść prawa, środki dochodzenia roszczeń, licencje i przeniesienie praw. Wygaśnięcie ochrony.

23. Wspólnotowe prawo ochrony topografii układów scalonych– dyrektywa 87/54 w sprawie ochrony topografii układów scalonych.

24. Międzynarodowe prawo znaków towarowych. Porozumienie madryckie o międzynarodowej rejestracji znaków, 1891. Protokół dotyczący Porozumienia madryckiego o międzynarodowej rejestracji znaków, 1989. Procedury rejestracyjne znaków towarowych w trybach międzynarodowych: na podstawie Porozumienia oraz na podstawie Protokołu. Regulacje którymi Polska nie jest związana: Traktat o prawie znaków towarowych, Genewa 1994. Powstanie ochrony znaku towarowego w procedurze międzynarodowej. Przesłanki uzyskania ochrony. Określenia treści prawa. Międzynarodowe prawo znaków towarowych. Rozwiązania szczególne: Porozumienie nicejskie dotyczące międzynarodowej klasyfikacji towarów i usług dla celów rejestracji znaków, 1957; Porozumienie wiedeńskie ustanawiające międzynarodową klasyfikację elementów graficznych znaków, 1973.

25. Wspólnotowe prawo znaków towarowych – prawo harmonizowane –I dyrektywa 89/104 w sprawie zbliżenia ustawodawstw państw członkowskich dotyczących znaków towarowych. Wspólnotowe prawo znaków towarowych – prawo jednolite – rozporządzenie w sprawie wspólnotowego znaku towarowego. Przesłanki uzyskania ochrony. Treść prawa. Korzystanie z prawa do znaku towarowego, licencje na używanie znaku towarowego. Przeniesienie praw do znaku towarowego. Naruszenie prawa ochronnego. Wyczerpanie prawa i ustanie ochrony. Kierunki rozwoju europejskiego prawa znaków towarowych.

26. Międzynarodowa ochrona oznaczeń geograficznych. Porozumienie madryckie dotyczące zwalczania fałszywych oznaczeń pochodzenia towarów 1891. Umowy bilateralne Polski w tym zakresie. Wspólnotowa ochrona oznaczeń geograficznych: rozporządzenie 2006/510 w sprawie ochrony oznaczeń geograficznych i nazw pochodzenia produktów rolnych i środków spożywczych, rozporządzenie 2006/509 w sprawie produktów rolnych i środków spożywczych będących gwarantowanymi tradycyjnymi specjalnościami. Rozporządzenia „branżowe” np. 1576/89 dotyczące napojów spirytusowych; 1493/99 w sprawie wina, 1601/91 dotyczące win aromatyzowanych. Przedmiot ochrony, procedura uzyskania ochrony. Treść i zakres prawa. Możliwość korzystania (zasady) z zarejestrowanych oznaczeń geograficznych.

27. Międzynarodowa ochrona odmian roślin. Standardy Międzynarodowej Konwencji o ochronie nowych odmian roślin UPOV, 1961. Standardy ochrony, przedmiot ochrony zasady ochrony, regulacje szczególne. Wspólnotowe prawo ochrony odmian roślin. Rozporządzenie 94/2100 w sprawie wspólnotowych praw do odmian roślin. Procedura uzyskania ochrony, przesłanki udzielenia ochrony, treść prawa, środki dochodzenia roszczeń, licencje i przeniesienie praw. Wygaśnięcie ochrony.

Wykaz literatury 

W związku z brakiem podręcznika przedmiotowego, podstawą wymagań egzaminacyjnych będą zagadnienia omówione na wykładzie. Dla osób bardziej zainteresowanych przedmiotem polecam następujące pozycje:

1.        M. du Vall: Prawo patentowe, Warszawa 2008, (wybrane fragmenty),

2.        J. Barta, R. Markiewicz: Prawo autorskie, Warszawa 2008, (wybrane fragmenty),

3.        M. Załucki: Europejskie prawo znaków towarowych. Zagadnienia konstrukcyjne, Warszawa 2009,

4.        I. Barańczak: Ochrona prawna oznaczeń geograficznych, Warszawa 2008,

5.        M. Brandi – Dohrn, S. Gruber, I. Muir: Europäisches und internationales Patentrecht. Einführung zum Europäischen Patentübereinkommen und Patent Cooperation Treaty, München 2002, ( wybrane fragmenty),

6.        A.Adamczak, A.Szewc (red.): Konwencja Paryska o ochronie własności przemysłowej. Komentarz, Warszawa 2008