Prawo samorządowe
Dr Kazimierz Bandarzewski

Sylabus

Tematyka wykładu obejmuje różnorodne formy samorządu funkcjonujące w ustrojach współczesnych państw. Problematyka ta obejmuje w szczególności analizę funkcjonowania samorządu zawodowego, samorządu gospodarczego, samorządu pracowniczego, samorządu rolniczego oraz samorządu uczniowskiego. Celem wykładu jest przybliżenie istoty, zadań i miejsca organizacji samorządowych jako formy społeczeństwa obywatelskiego, będącego przeciwstawieniem ustroju autorytarnego, ograniczającego wolności i prawa obywatelskie. Istota ustroju demokratycznego najpełniej przejawia się właśnie w różnorodnych formach samorządności. Samorządy stanowią również wyraz zasady decentralizacji administracji publicznej. Szczególne miejsce w ramach wykładu znajdzie analiza samorządu gospodarczego oraz zawodowego. Są to bowiem te rodzaje samorządu, które z jednej strony mają zagwarantowane sprawowanie pieczy nad należytym wykonywaniem danego zawodu (profesji) - samorządy zawodowe i w niektórych krajach samorządy gospodarcze, a z drugiej strony pełnią funkcje reprezentacyjne i służebne wobec członków danego samorządu. Ta grupa samorządów chroni poszczególne zawody, zwane zawodami zaufania publicznego i w tym zakresie ich rola zbliżona jest do organów administracji. Izby samorządu zawodowego jako korporacje publicznoprawne mają tym samym jeden z najszerszych (wyłączając samorząd terytorialny) zakres zadań i obligatoryjny charakter członkostwa. Wykład obejmuje przedstawienie historycznego ujęcia kształtowania się poszczególnych form i rodzajów samorządu. Ma to w szczególności ważne znaczenie w zakresie samorządów nieterytorialnych o szczególnym (specjalnym) znaczeniu. Przedstawiony zostanie proces kształtowania się jednej z kluczowych instytucji każdego samorządu, jakim jest władztwo administracyjne. Samorząd grupujący przedsiębiorców traktowany jest niejednolicie. W wielu systemach prawnych jest on zrównany z samorządem zawodowym a szeregu jednak (w tym w Polsce) stanowi on jedynie fakultatywną formę grupowania przedsiębiorców, zasadniczo pozbawioną funkcji publicznych. Istotną częścią tematyki będzie przedstawienie zasad funkcjonowania samorządów w ujęciu komparatystycznym (w szczególności RFN, Austrii, Francji, Holandii, Wielkiej Brytanii, Ukrainie, Węgrzech, Iranie, Nepalu itd.). Celem przybliżenia problematyki samorządu analizie zostaną podane statuty izb samorządowych zarówno krajowych jak i międzynarodowych (dwustronnych (wielostronnych). Zakres tematyki wykładu obejmuje również analizę funkcjonowania samorządu szkolnego i studenckiego.

Literatura

  1. Biernat J., Izby przemysłowo-handlowe w Europie oraz ich rola dla gospodarki, Jurysta 1994
  2. Bigo T., Związki publicznoprawne w świetle ustawodawstwa polskiego, Warszawa 1928
  3. Boć J., Prawo administracyjne, Wrocław 2000
  4. Grelowski Z., Samorząd specjalny, Katowice 1947
  5. Jędrzejewski T., Samorząd gospodarczy a współczesne ustawodawstwo polskie, PUG 1994
  6. Klimczak B., Samorząd gospodarczy i zawodowy w procesie powstawania ładu rynkowego w Polsce, Wrocław 2001
  7. Kmieciak R., Wielkopolska Izba Rolnicza jako forma samorządu zawodowego i gospodarczego, Poznań 1995
  8. Najnigier S., Współpraca samorządu terytorialnego i gospodarczego, Sam. Teryt. 1995
  9. Sztumski J., Elity, ich miejsce i rola w społeczeństwie, Katowice 1997
  10. Wykrętowicz S., Samorząd w Polsce, Poznań 2001

Zakres tematyki obowiązującej do egzaminu z przedmiotu „PRAWO SAMORZĄDOWE”
w roku akademickim 2009/10
(podstawowe zagadnienia wraz z aktami normatywnymi)

Geneza samorządu terytorialnego

Upadek społeczeństwa stanowego

Społeczeństwo obywatelskie

Teorie samorządu

Koncepcja samorządu terytorialnego wg. prof. Bigo

Samorząd organizacji przedsiębiorców

Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskie z dnia 15 lipca 1927r. o izbach przemysłowo-handlowych (Dz. U. R.P. z 1936r. Nr 45, poz. 335)

Ustawa z dnia 30 maja 1989r. o izbach gospodarczych (Dz.U. z 1989r. Nr 35, poz. 195 ze zm.)

Organizacje zawodowe przedsiębiorców

Ustawa z dnia 30 maja 1989r. o samorządzie zawodowym niektórych przedsiębiorców (Dz. U. z 1989r. Nr 35, poz. 194 ze zm.)

Organizacje zawodowe pracodawców

Ustawa z dnia 23 maja 1991r. o organizacjach pracodawców (Dz. U. z 1991r. Nr 55, poz. 235 ze zm.)

Rzemiosło

Ustawa z 19 lipca 1939 r. o izbach rzemieślniczych i ich związkach (Dz. U. R.P. z 1939 r., Nr 65, poz. 434)

Ustawa z dnia 11 września 1956 r. o izbach rzemieślniczych i Związku Izb Rzemieślniczych (Dz. U. z 1956 r. Nr 41, poz. 190)

Ustawa z dnia 8 czerwca 1972 r. o wykonywaniu i organizacji rzemiosła (Dz. U. z 1983 r. Nr 7, poz. 40 z późn. zm.)

Ustawa z dnia 22 marca 1989r. o rzemiośle (Dz. U. z 2002r. Nr 112, poz. 979 ze zm.)

Samorząd izb przemysłowo-handlowych w innych państwach europejskich (Wielka Brytania, Austria, Francja, RFN, Szwecja, Hiszpania, Ukraina, Węgry, Holandia) oraz pozaeuropejskich (omawianych na wykładzie - Iran, ZEA, Nepal, itd.)

Samorząd rolników

Ustawa z dnia 8 października 1982 r. o społeczno-zawodowych organizacjach rolników (Dz. U. z 1982r. Nr 32, poz. 217 ze zm.).

Ustawa z dnia 14 grudnia 1995r. o izbach rolniczych (Dz. U. z 2002r. Nr 101, 927 ze zm.)

Samorząd zawodowy

Ustawa z dnia 26 maja 1982r. Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2002r. Nr 123, poz. 1058 ze zm.)

Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lutego 2004r., sygn. P 21/02, opub. w OTK-A 2004/2/9 (w zakresie omawianym na wykładzie)

Ustawa z dnia 6 lipca 1982r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2002r. Nr 123, poz. 1059 ze zm.)

Ustawa z dnia 5 lipca 2002r. o świadczeniu przez prawników zagranicznych pomocy prawnej w Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2002r. Nr 126, poz. 1069 ze zm.)

Ustawa z dnia 14 lutego 1991r. Prawo o notariacie (Dz. U. z 2002r. Nr 42, poz. 369 ze zm.)

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 30 kwietnia 1991 r. w sprawie trybu wykonywania nadzoru nad działalnością notariuszy i organów samorządu notarialnego (Dz.U. z 1991r. Nr 42, poz. 188)

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997r. o komornikach sądowych i egzekucji (Dz. U. z 1997r. Nr 133, poz. 882 ze zm.)

Ustawa z dnia 13 października 1994r. o biegłych rewidentach i ich samorządzie (Dz. U. z 2001r.Nr 31, poz. 359 ze zm.)

Ustawa z dnia 5 lipca 1996r. o doradztwie podatkowym (Dz. U. z 2002r. Nr 9, poz. 86 ze zm.)

Ustawa z dnia 27 lipca 2001r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. z 2001r. Nr 98, poz. 1070 ze zm.)

Ustawa z dnia 15 grudnia 2000 r. o samorządach zawodowych architektów, inżynierów budownictwa oraz urbanistów (Dz. U. z 2001 r. Nr 5, poz. 42 ze zm.)

Ustawa z dnia 19 kwietnia 1991 r. o izbach aptekarskich (Dz. U. z 2003r. Nr 9, poz. 108 ze zm.)

Ustawa z dnia 17 maja 1989r. o izbach lekarskich (Dz. U. z 1989r. Nr 30, poz. 158 ze zm.)

Ustawa z dnia 19 kwietnia 1991 r. o samorządzie pielęgniarek i położnych (Dz.U. z 1991r. Nr 41, poz. 178 ze zm.)

Samorząd uczniowski i studencki

Ustawa z dnia 7 września 1991r. o systemie oświaty (Dz. U. z 1996r. Nr 67, poz. 329 ze zm.)

Ustawa z dnia 27 lipca 2005r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz.U. z 2005 r. Nr 164, poz. 1365)

Samorząd pracowniczy

Ustawa z dnia 25 września 1981r. o samorządzie załogi przedsiębiorstwa państwowego (Dz. U. z 1981r. Nr 24, poz. 123 ze zm.)

Ustawa z dnia 5 kwietnia 2002r. o europejskich radach zakładowych (DZ. U. z 2002r. Nr 62, poz. 556 ze zm.)

Rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 28 czerwca 2004 r. w sprawie organów przedstawicielskich żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2004r. Nr 150, poz. 1585)