Praktyczne aspekty kryminologicznej i prawnej problematyki przestępczości seksualnej

Prof. dr hab. Krzysztof Krajewski, dr Maciej Bocheński

 

Praktyczne aspekty kryminologicznej i prawnej problematyki przestępczości seksualnej

Warsztat

 Semestr zimowy

Rok akademicki 2018/2019

 30 godzin warsztatu dla studentów trybu stacjonarnego
21 godzin warsztatu dla studentów trybu niestacjonarnego
(4 pkt ECTS)

 

Problematyka warsztatu:

1. Zjawisko przestępczości seksualnej z perspektywy prawa karnego. Typy czynów zabronionych stanowiących przestępczość seksualną w polskim Kodeksie karnym.

2. Rozmiary zjawiska przestępczości seksualnej w Polsce i w Europie. Analiza danych statystycznych. Zjawisko tzw. ciemnej liczby przestępczości i próba wyjaśnienia jego przyczyny w odniesieniu do przestępczości seksualnej. Badania wiktymizacyjne i ich wyniki w odniesieniu do przestępczości seksualnej.

3. Prawnokarna reakcja wobec sprawców przestępstw seksualnych w Polsce. Środki karne, obowiązki probacyjne, środki zabezpieczające, instytucje przewidziane w ustawach szczególnych (Krajowy Ośrodek Zapobiegania Zachowaniom Dyssocjalnym, nadzór prewencyjny, rejestr sprawców przestępstw seksualnych).

4. Przegląd współczesnych teorii wyjaśniających etiologię przestępczości seksualnej. Teorie jednoczynnikowe (psychodynamiczne, feministyczne, socjo-biologiczne, biologiczne, społeczno-poznawcze) i Teorie zintegrowane, wieloczynnikowe (N. Malamutha, czteroczynnikowy model Finkelhora i Araji, zintegorwana teoria Marshalla i Barbaree’ego, czterostronna teoria Halla i Hirschmana, model ścieżek Warda i Siegerta, ITSO Beech’a i Warda). Znaczenie teorii etioloigicznych i ich praktyczna przydatność w realiach procesu karnego.

5. Model ochrony społeczności lokalnej i model pracy klinicznej, jako dwa główne model prawnokarnej reakcji wobec sprawców przestępstw seksualnych. Omówienie rozwiązań przynależnych do poszczególnych modeli (procedury rejestracji, procedury notyfikacji, zakazy zbliżania – tzw. protection orders, środki zabezpieczające oraz procedury przymusowego leczenia po odbyciu kary – tzw. procedury SVP; oddziaływania psychoterapeutyczne oraz farmakologiczne) oraz próba dokonania ich oceny, a także możliwości zastosowania w realiach polskiego procesu karnego.

6. Pierwotna i wtórna wiktymizacja ofiar przestępstw seksualnych. Specyfika postępowania z ofiarami przestępstw seksualnych. Psychologiczne aspekty wiktymizacji przestępstwami seksualnymi i próba minimalizacji szkód (tzw. harm reduction) w postępowaniu z ofiarami. Metodologiczne oraz etyczne aspekty prowadzenia postępowania dowodowego z udziałem osoby pokrzywdzonej przestępstwem seksualnym pozwalające na uniknięcie wtórnej wiktymizacji.

7. Analiza i omówienie szczególnych przepisów Kodeksu postępowania karnego i ustaw szczególnych w zakresie postępowania karnego w sprawach o przestępstwa seksualne (m.in. w zakresie dotyczącym przesłuchania pokrzywdzonego – w szczególności małoletniego, w zakresie dowodu z opinii biegłego, w zakresie możliwych do zastosowania form prawnokarnej reakcji i metodyki ich stosowania). Możliwe aspekty zastosowania i wykorzystania poszczególnych instytucji prawnych. Deontologiczne standardy prowadzenia postępowania karnego w sprawach o przestępstwa seksualne.

8. Opinie biegłych w sprawach o przestępstwa seksualne. Opinie dotyczące stanu zdrowia psychicznego oskarżonego (opinia psychiatryczna, psychologiczna i seksuologiczna) oraz opinie dotyczące stanu zdrowia (w tym psychicznego) osoby pokrzywdzonej. Standardy metodologiczne współczesnego opiniowania oraz najczęstsze błędy opinii biegłych. Współczesne standardy dokonywania oceny ryzyka ponownego popełnienia przestępstwa. Ocena dowodu z opinii biegłego oraz jego znaczenie dla sądu, prokuratora, obrońcy.

9. Adekwatna, właściwa reakcja na przestępczość seksualną. Praktyczne aspekty wyboru najlepszej dostępnej prawnokarnej reakcji wobec sprawcy – takiej, która tworzy największe prawdopodobieństwo realizacji celu, jakim jest uniknięcie ponownego popełnienia przestępstwa przez sprawcę. Zagadnienia prewencji przestępczości seksualnej na przykładzie m.in. programów brytyjskich „STOP IT NOW!”.

 

Literatura uzupełniająca:

1. M. Beisert, Pedofilia, Geneza i mechanizm zaburzenia, Sopot 2012 – wskazane fragmenty.

2. J. Warylewski, Przestępstwa seksualne, Gdańsk 2001 – wybrane fragmenty.

3. J. Warylewski, Reakcja karna na przestępstwa seksualne, Przegląd Więziennictwa Polskiego, nr 54, Warszawa 2007, s. 34-44.

4. J. Warylewski, Problematyka właściwej reakcji karnej na zachowania związane z godzeniem w wolność seksualną lub obyczajność, referat wygłoszony na IV Polskim Kongresie Penitencjarnym, Kalisz 22-24 listopada 2006 r., tekst wystąpienia dostępny w Internecie: http://www.prawo.univ.gda.pl/karne/karne/problem.pdf.

5. K. Lewandowska, Karać czy leczyć? – strategie postępowania ze sprawcami przestępstw seksualnych wobec dzieci na przykładzie wybranych krajów, Dziecko Krzywdzone 2007, nr 18: 1-18.

6. A. Morawska, Strategie postępowania ze sprawcami przestępstw seksualnych wobec dzieci na przykładzie wybranych krajów, Dziecko Krzywdzone. Teoria, badania, praktyka, 2004, Nr 7, s. 1-14.

7. M. Bocheński, Prawnokarna reakcja wobec sprawców przestępstw z art. 197 kk i art. 200 kk w świetle teorii i badań empirycznych, CH Beck, Warszawa 2016 – wybrane fragmenty.

8. A. Zoll (red.), Kodeks karny. Część szczególna. Komentarz. T 2, Warszawa 2013 – uzupełniająco.

9. J. Warylewski (red.), System Prawa Karnego, Tom 10, Przestępstwa przeciwko dobrom indywidualnym, CH Beck, Warszawa 2016 – uzupełniająco.

10. M. Melezini (red.), System Prawa Karnego, Tom 6, Kary i inne środki reakcji prawnokarnej, CH Beck, Warszawa 2016 – uzupełniająco.

11. L. Paprzycki (red.), System Prawa Karnego, Tom 7, Środki zabezpieczające, CH Beck, Warszawa 2015 – uzupełniająco.

12. J. Błachut, Teoretyczne i metodologiczne problemy związane z pomiarem przestępczości, (w:) A. Marek (red.), System Prawa Karnego, t.1, Zagadnienia Ogólne, CH Beck, Warszawa 2010, s.143-170.

13. J. Błachut, Problemy związane z pomiarem przestępczości, Warszawa 2007, Rozdział 6: Pomiar przestępczości w oparciu o wyniki badań sondażowych, s. 256 – 315 – uzupełniająco.

Forma zaliczenia:

Test zaliczeniowy – test jednokrotnego wyboru składający się z 30 pytań – zaliczenie warsztatu od 18 punktów.

 

Termin zaliczenia:

Ostatnie zajęcia w semestrze.