Piąta Studencka Konferencja Karnoprocesowa – marzec 2016 r.
Szczegóły wymagają jeszcze ustalenia, ale już dziś pragnę w imieniu Komitetu Naukowego i własnym zaprosić na piątą Studencką Konferencję Karnoprocesową, która odbędzie się w marcu 2016 roku Wiśle. Jej temat, to „W poszukiwaniu optymalnego modelu orzekania w sprawach o drobne czyny zabronione”.
Zapewne pierwsze skojarzenie wynikające z tego tytułu prowadzi do wykroczeń, celowo jednak w tytule nie zostało użyte to słowo. Chodzi o poszukiwanie optymalnego modelu zwalczania wszelkich stosunkowo drobniejszych czynów zabronionych – zarówno tych, które prawnopozytywna regulacja umieszcza w sferze wykroczeń, jak i drobnych występków. Fundamentalne pytanie, na które należy sobie najpierw odpowiedzieć, to przecież pytanie o pożądany sposób rozgraniczenia przestępstw i wykroczeń. A może w ogóle – w ślad za niektórymi systemami obcymi – należy dokonać „demontażu” wykroczeń, te z nich, które określane są jako „wykroczenia kryminalne” uczynić drobnymi występkami, dokonać szerokiej i radykalnej depenalizacji najdrobniejszych, pozostałe zaś ukształtować jako przekroczenia porządkowe i zrezygnować z kurczowego trzymania się zasady nullum crimen sine iudicio? W każdym razie bez rozstrzygnięcia tej kwestii nie sposób prowadzić sensownej dyskusji zagadnień szczegółowych. Zaczyna dominować przekonanie – wsparte obserwacją praktyki – że obecna formuła prawa wykroczeń wyczerpała już swoje możliwości i jest już – zwłaszcza w sferze materialnego prawa wykroczeń – na tyle anachroniczna, że nie wystarczą już kosmetyczne zmiany (a tym bardziej upodabnianie do prawa karnego sensu stricto).
Innym niezmiernie ważnym i przyciągającym uwagę badaczy zagadnieniem jest wzajemny stosunek odpowiedzialności za wykroczenia do innych form odpowiedzialności, zarówno represyjnej, jak i nierepresyjnej. Palącym problemem jest rozrost form odpowiedzialności administracyjnej. Zarazem wiadomo, że nie wystarczy proste objęcie reżymem prawa wykroczeń tych wszystkich form – próbowano tego za granicą i odpowiedzialność administracyjna szybko się „odtworzyła”. Nie przypadkiem ustawodawca woli ustanawiać przepisy administracyjnokarne, to zresztą również daje asumpt do interesującej dyskusji i pokazuje, że gwarancje też mogą niekiedy być przesadne i powodować szkodliwe skutki uboczne, widoczne z perspektywy całego systemu prawnego.
Tak więc na uczestników konferencji czeka mnóstwo interesujących zagadnień:
– Zasadność utrzymywania kategorii „wykroczenie” w obecnym, ukształtowanym w XIX i XX wieku kształcie
– Pożądane kryteria rozgraniczenia przestępstw i wykroczeń
– Wzajemny stosunek prawa karnego sensu stricto i prawa wykroczeń, ne bis in idem a obecny art. 10 k.w.
– Stosunek drobnych czynów zabronionych i deliktów dyscyplinarnych, służbowych itp.
– Drobne czyny zabronione a prawo administracyjne
– Odpowiedzialność za drobne czyny zabronione a odpowiedzialność cywilna
– System organów odpowiedzialnych za zwalczanie drobnych czynów zabronionych
– Pożądany zrealizacji zasady nullum crimen sine iudicio w wypadku drobnych czynów zabronionych
– Zasady odpowiedzialności, zasady karania i zasady procesowe w sprawach o wykroczenia (i szerzej: drobne czyny zabronione)
– Granice deformalizacji i dejurydyzacja w sprawach o drobne czyny zabronione
Z serdecznymi pozdrowieniami
Andrzej Światłowski